Khí hậu đang biến đổi đáng sợ ra sao: Quốc gia duy nhất không có muỗi trên thế giới lần đầu tiên ghi nhận 3 cá thể muỗi
Việc muỗi xuất hiện tại Iceland - quốc gia từng tự hào "không có loài côn trùng này" cho thấy không nơi nào trên thế giới hoàn toàn miễn nhiễm với tác động của biến đổi khí hậu.
Xuất hiện loài muỗi ở Iceland
Trong hàng thế kỷ, Iceland (Băng Đảo), vùng đất của băng tuyết và núi lửa được xem là quốc gia duy nhất trên Trái đất (ngoài Nam Cực) hoàn toàn không có muỗi. Mùa đông khắc nghiệt, nhiệt độ thường xuyên dưới 0 độ C và chu kỳ đóng băng tan băng liên tục khiến loài côn trùng này không thể sinh tồn.
Thế nhưng tuần này, các nhà khoa học vừa công bố phát hiện ba con muỗi đầu tiên trong tự nhiên tại Iceland, đánh dấu một bước ngoặt sinh học đáng chú ý.
Iceland chính thức gia nhập bản đồ muỗi toàn cầu - Ảnh: NYTimes
Phát hiện do Björn Hjaltason, một người dân địa phương ở vùng Kiðafell, Kjós, cách thủ đô Reykjavík khoảng 30km tình cờ bắt gặp.
"Lúc hoàng hôn ngày 16/10, tôi thấy một con ruồi lạ và lập tức nghi ngờ đó là muỗi", ông viết trong một nhóm Facebook về côn trùng.
Sau đó, ông đã liên hệ với Matthías Alfreðsson, chuyên gia côn trùng học thuộc Viện Khoa học tự nhiên Iceland.
Những mẫu vật này được đặt trong các thiết bị đặt ngoài trời nằm trong một chương trình theo dõi môi trường đang diễn ra. Phân tích trong phòng thí nghiệm sau đó xác nhận đây là loài muỗi và chúng không được đưa tới đây một cách tình cờ. Điều này có nghĩa, đây là trường hợp đầu tiên được ghi nhận về việc muỗi sinh sản tự nhiên trong môi trường Iceland.
Loài Culiseta annulata vốn phổ biến ở nhiều nơi thuộc Bắc Phi, châu Âu và kéo dài tới tận vùng Siberia. Loài này có khả năng chịu lạnh tốt, vì trưởng thành có thể ẩn náu trong các không gian kín để "ngủ đông" trong suốt mùa lạnh, giúp chúng vượt qua những mùa đông khắc nghiệt.
Hiện nay, các nhà nghiên cứu chưa rõ muỗi C. annulata đến Iceland bằng cách nào, nhưng có giả thuyết chúng có thể xâm nhập qua tàu thủy hoặc container. Alfreðsson nhấn mạnh cần theo dõi thêm vào mùa xuân để xác định liệu loài muỗi này có thể sống sót qua mùa đông và phát triển ở Iceland hay không.
Trước đây, một con muỗi thuộc loài khác từng được phát hiện nhiều năm trước trên máy bay tại sân bay quốc tế Keflavík của Iceland, nhưng đây là lần đầu tiên ghi nhận muỗi xuất hiện trong môi trường tự nhiên ở Iceland.
Iceland đang ấm lên
Cho đến nay, điều kiện thời tiết khắc nghiệt ở Iceland đã ngăn muỗi sống đủ lâu để hoàn thành vòng đời của chúng. Do đó, việc quốc gia này có muỗi đánh dấu cột mốc sinh thái quan trọng mà các chuyên gia cho là có liên quan trực tiếp đến hiện tượng ấm lên toàn cầu.
Muỗi Culiseta annulata sinh sống phổ biến ở Đông bán cầu - Ảnh: Jens Büttner
Theo Live Science, có nhiều yếu tố tự nhiên cùng lúc góp phần khiến Iceland không trở thành môi trường sống phù hợp cho muỗi.
Trước hết là vị trí địa lý đặc biệt. Iceland nằm biệt lập giữa Bắc Đại Tây Dương, được bao quanh bởi đại dương lạnh giá và cách xa các nguồn phát tán muỗi thông thường. Khoảng cách này là rào cản lớn khiến muỗi khó có khả năng di cư hoặc được mang đến một cách tự nhiên.
Tuy nhiên, yếu tố mang tính quyết định lại nằm ở khí hậu và sự biến động nhiệt độ đặc trưng tại đây.
Vòng đời của muỗi cần một chu kỳ nước ổn định để trứng nở, ấu trùng phát triển và trưởng thành.
Trong khi đó, mùa đông tại Iceland kéo dài, còn mùa xuân và mùa thu lại liên tục xảy ra hiện tượng đóng băng rồi tan băng, khiến quá trình phát triển của muỗi bị gián đoạn hoàn toàn. Trứng và ấu trùng không có đủ thời gian để trưởng thành, từ đó vòng đời bị cắt đứt.
Ngay cả những hồ nước địa nhiệt tại Iceland, nơi không bị đóng băng trong mùa đông, cũng không phù hợp cho muỗi phát triển. Nhiệt độ cao và thành phần hóa học đặc thù của các hồ này khiến trứng và ấu trùng không thể tồn tại.
Tuy nhiên với phát hiện mới đây cho thấy, nhiệt độ ấm lên cho phép côn trùng và ký sinh trùng mở rộng phạm vi sinh sống tới những khu vực vốn trước đây chúng không thể tồn tại.
Iceland đang hứng chịu những tác động của biến đổi khí hậu và trải qua nhiều đợt nắng nóng kỷ lục trong thời gian gần đây.
Trong năm 2025, quốc gia này đã ghi nhận đợt nắng nóng kỷ lục, với nhiều khu vực cao hơn trung bình đến 10 độ C. Theo mạng lưới World Weather Attribution, biến đổi khí hậu đã khiến hiện tượng này "có khả năng xảy ra cao gấp 40 lần" so với trước kia.
Như vậy, việc muỗi xuất hiện tại Iceland - quốc gia từng tự hào "không có loài côn trùng này" cho thấy không nơi nào trên thế giới hoàn toàn miễn nhiễm với tác động của biến đổi khí hậu.
Dù vậy Tiến sĩ Colin J. Carlson (Đại học Yale, Mỹ) cho rằng: "Khí hậu ấm lên có thể góp phần, nhưng chưa đủ bằng chứng để kết luận đây là tác động trực tiếp của biến đổi khí hậu. Chúng ta vẫn chưa hiểu hết cách muỗi đang thay đổi phạm vi sống của chúng".
Trong khi đó Alfreðsson nhận định rằng dù nguyên nhân cụ thể chưa rõ ràng, "nhiệt độ ấm hơn chắc chắn sẽ giúp các loài muỗi khác dễ dàng thích nghi và định cư ở Iceland hơn nếu chúng tìm được đường đến đây".
Theo CNN
