Hàng loạt người dân không thể rút tiền tại ngân hàng APD, mỗi tài khoản chỉ được giao dịch 8 triệu đồng/ngày: Chuyện gì đây?

Hàng chục người gửi tiền tại Ngân hàng Phát triển Châu Á-Thái Bình Dương (APD) của Campuchia đã đổ xô đến trụ sở chính ở trung tâm Phnom Penh vào ngày 16 tháng 3, sau khi ngân hàng này thông báo tạm ngừng dịch vụ và áp đặt giới hạn rút tiền, chỉ cho phép khách hàng chuyển tối đa 300 USD mỗi ngày từ tài khoản.

Trước đó, ngân hàng đã thông báo tạm ngừng dịch vụ trong năm ngày để “bảo trì”. Tuy nhiên, sau năm ngày, dịch vụ bất ngờ bị cắt giảm, gây ra làn sóng hoảng loạn. Truyền thông địa phương đưa tin rằng khách hàng có tiền gửi từ vài nghìn USD đến hàng triệu USD đã đổ xô đến ngân hàng nhưng không thể vào trong.

“Tôi nghĩ có rất nhiều khách hàng giống như tôi”, một người gửi tiền cho biết. “Chúng tôi không thể rút toàn bộ số tiền tại ngân hàng hay tại máy ATM. Tôi cảm thấy lo lắng về ngân hàng và không muốn sử dụng dịch vụ nữa”.

Vài giờ sau, Ngân hàng Phillip tuyên bố tình hình tài chính ổn định và bác bỏ những tin nhắn lan truyền trên ứng dụng Telegram cho rằng ngân hàng này đang phải đối mặt với các biện pháp xử lý từ cơ quan quản lý. Ngân hàng Canadia và tổ chức cho vay vi mô LOLC cũng đưa ra tuyên bố bày tỏ sự tin tưởng vào ngành ngân hàng Campuchia. Các hiệp hội ngành ngân hàng và tài chính vi mô đã lên tiếng ủng hộ các thành viên của mình, cho rằng thông tin sai lệch lan truyền về một số ngân hàng không phản ánh đúng thực trạng của toàn bộ ngành tài chính.

Jinho Choi, trưởng nhóm kiêm chuyên gia kinh tế hàng đầu tại Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO), cho biết không có rủi ro hệ thống nào đối với ngành ngân hàng, do có đủ vốn dự trữ, và việc người dân ồ ạt rút tiền khỏi Ngân hàng APD chủ yếu phản ánh tâm lý công chúng.

“Những sự việc này nhấn mạnh tầm quan trọng của niềm tin vào hệ thống ngân hàng”. ông nói. “Mặc dù không phải là dấu hiệu của sự căng thẳng hệ thống, nhưng chúng cho thấy niềm tin là một điểm yếu then chốt”.

Thực tế, các ngân hàng gần đây bị giám sát chặt chẽ hơn bởi theo Jayant Menon, một nghiên cứu viên cao cấp thỉnh giảng tại Viện ISEAS-Yusof Ishak ở Singapore, nền kinh tế Campuchia đang phải đối mặt với những áp lực chưa từng có.

“Thứ nhất là ba yếu tố bất lợi cùng lúc: rủi ro và sự bất ổn gia tăng ở trong nước, xuyên biên giới và toàn cầu”, ông nói. “Thứ hai, các nguồn gây căng thẳng trong quá khứ, đặc biệt là tác động của các biện pháp nới lỏng được đưa ra trong thời kỳ đại dịch, vẫn còn tồn tại và tiếp tục gây áp lực lên hệ thống”.

Theo Báo cáo Giám sát năm 2025 của Ngân hàng Quốc gia Campuchia (NBC), có 59 ngân hàng hoạt động tại Campuchia, trong đó 41 ngân hàng là ngân hàng trong nước có đa số vốn nước ngoài, công ty con nước ngoài hoặc chi nhánh của các ngân hàng nước ngoài. Báo cáo cũng nêu rõ tỷ lệ an toàn vốn của các ngân hàng thương mại vào cuối năm là 22%, cao hơn mức yêu cầu của cơ quan quản lý là 15%. Một phân tích của AMRO năm 2024 cho thấy sự lành mạnh về tài chính của một số ngân hàng Campuchia đang gặp rủi ro mặc dù toàn ngành có lượng vốn dự trữ mạnh.

Một trong những mối lo ngại lớn nhất của các nhà phân tích là chất lượng tài sản ngày càng xấu đi và số lượng các khoản vay không sinh lời (NPL) ngày càng tăng. Báo cáo năm 2025 của NBC cho thấy tỷ lệ NPL toàn ngành là 8,3%, tăng từ 7,1% năm 2024 và 2,1% năm 2020 - mức tăng vọt 300% trong vòng 5 năm.

Các ngân hàng thương mại lớn như Acleda và ABA báo cáo tỷ lệ nợ xấu lần lượt là 6,9% và 8,1%, trong khi các ngân hàng nhỏ hơn có liên quan đến lĩnh vực cho vay vi mô báo cáo tỷ lệ cao hơn nữa. Khoảng 17,2% danh mục cho vay của Philip Bank là nợ xấu, Prince Bank (ngân hàng có liên quan đến vụ bê bối) có tỷ lệ nợ xấu là 28%, và ngân hàng cho vay vi mô thuộc sở hữu của Thái Lan Hattha Bank báo cáo tỷ lệ nợ xấu là 35,6% trong năm 2025.

Ông Choi của AMRO đã khéo léo cho biết tỷ lệ nợ xấu ngày càng tăng trong ngành và rủi ro mà các ngân hàng phải đối mặt từ sự suy giảm của lĩnh vực bất động sản đang khiến ngành này phải trải qua một giai đoạn điều chỉnh và sẽ cần các cơ chế hỗ trợ thúc đẩy tín dụng hướng tới các lĩnh vực hiệu quả hơn của nền kinh tế.

“Trong khi những bất ổn toàn cầu làm tăng thêm thách thức, việc duy trì ổn định tài chính vẫn cần được ưu tiên thông qua việc truyền đạt thông tin rõ ràng và hành động phối hợp, bao gồm hỗ trợ thanh khoản khi cần thiết và giải quyết có trật tự các tổ chức đang gặp khó khăn”.

Campuchia không có chương trình bảo hiểm quốc gia để bảo vệ người gửi tiền, điều này khiến nước này trở thành ngoại lệ trong ASEAN. Trong thập kỷ qua, các tổ chức quốc tế và Ngân hàng Quốc gia Campuchia (NBC) đã thường xuyên thảo luận về việc khởi động một chương trình không chỉ để bảo vệ người gửi tiền mà còn để khuyến khích tiết kiệm nhiều hơn bằng đồng riel Khmer.

Ngân hàng NBC đã nhanh chóng can thiệp khi khách hàng đổ xô đến ngân hàng APD vào ngày 16 tháng 3. Thống đốc NBC Chea Serey đã đăng tải một video trên Facebook mô tả tình trạng người dân ồ ạt rút tiền tại ngân hàng và cho biết các ngân hàng không thể đáp ứng nhu cầu nếu tất cả người gửi tiền cùng đổ xô đến ngân hàng cùng một lúc. Bà kêu gọi mọi người kiên nhẫn.

Nhưng khi sự hoang mang lan rộng trên mạng xã hội, Serey đã phát hành một video khác nhắm đến khách hàng của Prince Bank và Panda Bank. Cả hai ngân hàng này đều đang bị thanh lý vì bị cáo buộc có liên hệ với các hoạt động mạng lưới lừa đảo. Prince Bank thuộc sở hữu của Chen Zhi, người sáng lập Prince Group đã bị trục xuất về Trung Quốc vì cáo buộc hình sự. Ông cũng bị Bộ Tư pháp Mỹ truy tố, tịch thu 15 tỷ đô la tài sản tiền số được cho là thuộc về Prince.

Ông Serey cho biết quá trình thanh lý rất tốn thời gian và mong người gửi tiền hãy kiên nhẫn. Ngân hàng Quốc gia Nigeria (NBC) đã bắt đầu giải phóng tiền gửi tại Prince Bank vào cuối tháng trước và tại Panda Bank vào thứ Năm, nhưng với số lượng rất hạn chế.

Kenny, 35 tuổi, chủ tài khoản của Panda Bank với số tiền tiết kiệm 10.000 USD, cho biết anh tin rằng tiền của mình sẽ an toàn trong hệ thống ngân hàng và thừa nhận lẽ ra anh nên tìm hiểu kỹ hơn về uy tín của người cho vay.

Một người dùng khác của Panda Bank, giấu tên, cho biết anh đang chờ để rút lại 20.000 USD tiền gửi tiết kiệm kỳ hạn. Tuần trước, công ty được giao nhiệm vụ thanh lý tài sản của Panda chỉ gọi điện cho một vài khách hàng để nhận tiền gửi, khiến những người khác đổ xô đến ngân hàng.

“Chúng tôi đến ngân hàng vì nó được coi là an toàn, nhưng vì đến một nơi an toàn, giờ đây chúng tôi lại có nguy cơ không thể rút hoặc sử dụng tiền của mình”, anh nói.

Ngân hàng Trung ương Nigeria (NBC) cho biết với Nikkei Asia rằng tình hình tại APD là do sự gia tăng đột ngột các yêu cầu rút tiền và không phản ánh sự ổn định chung của ngành ngân hàng. Ngân hàng trung ương cho biết họ đã tăng cường giám sát các ngân hàng kể từ khi có báo cáo về áp lực thanh khoản tạm thời tại APD.

Theo: Nikkei Asia

Vũ Anh