Gợi ý mâm lễ cúng ông Công ông Táo Tết Bính Ngọ 2026

Theo tín ngưỡng dân gian Việt Nam, Táo quân là những vị thần cai quản bếp núc, chứng kiến và ghi nhận mọi sinh hoạt của mỗi gia đình trong suốt một năm. Vào dịp 23 tháng Chạp âm lịch hằng năm, các gia đình thường làm lễ tiễn ông Công, ông Táo về chầu trời để báo cáo với Ngọc Hoàng những việc diễn ra nơi hạ giới. Vì vậy, nghi lễ này luôn được chuẩn bị trang trọng, chu đáo, thể hiện sự tôn kính và mong ước một năm mới hanh thông, đủ đầy.

Trong quan niệm truyền thống, mâm lễ cúng ông Công ông Táo không chỉ mang ý nghĩa tiễn đưa mà còn là dịp để mỗi gia đình nhìn lại một năm đã qua, bày tỏ lòng biết ơn và kỳ vọng cho năm sắp tới. Do đó, việc chuẩn bị mâm cúng đầy đủ, gọn gàng, đẹp mắt luôn được nhiều gia đình chú trọng.

Mâm lễ cúng ông Công, ông Táo gồm những gì?

Thông thường, mâm cúng ông Công, ông Táo được chia thành hai phần chính: lễ vật dâng cúng và mâm cỗ. Tùy điều kiện, phong tục từng vùng miền cũng như quan niệm của mỗi gia đình mà cách chuẩn bị có thể khác nhau, song vẫn giữ những thành phần cơ bản.

Lễ vật cúng ông Công, ông Táo

Trên bàn thờ, các lễ vật thường thấy trong ngày tiễn Táo quân về trời bao gồm:

• Bộ mũ áo ông Công, ông Táo: Đây là lễ vật quan trọng và hầu như không thể thiếu. Bộ mũ áo thường gồm mũ của hai ông và một bà, được làm bằng giấy trang kim với màu sắc rực rỡ. Theo quan niệm dân gian, đây là vật phẩm tượng trưng để các Táo quân thay trang phục khi lên chầu trời.
• Cá chép : Cá chép được xem là phương tiện đưa ông Công, ông Táo về thiên đình. Tùy theo phong tục từng vùng, gia đình có thể sử dụng cá chép sống để thả phóng sinh hoặc cá chép giấy đặt trên mâm lễ.
• Vàng mã: Các loại tiền vàng mã được dâng cúng với ý nghĩa tiễn đưa, mang tính biểu trưng trong nghi lễ dân gian.
• Trầu cau, hoa tươi, trái cây: Những lễ vật này thể hiện sự trang nghiêm, thanh sạch và lòng thành kính của gia chủ.
• Rượu trắng, trà, gạo và muối: Mỗi thứ thường được bày một đĩa hoặc chén nhỏ, đặt ngay ngắn trên mâm lễ.

Mâm cỗ cúng ông Công, ông Táo

Bên cạnh lễ vật, mâm cỗ cúng là phần không thể thiếu trong nghi lễ tiễn Táo quân. Tùy điều kiện kinh tế và quan niệm tín ngưỡng, gia đình có thể chuẩn bị mâm cỗ mặn hoặc mâm cỗ chay.

Mâm cỗ mặn truyền thống

Một mâm cỗ mặn cúng ông Công, ông Táo thường gồm những món ăn quen thuộc trong dịp lễ Tết của người Việt:

• Bánh chưng hoặc bánh tét: Tùy theo vùng miền, bánh chưng ở miền Bắc hoặc bánh tét ở miền Trung và miền Nam thường xuất hiện trên mâm cúng. Đây là món bánh truyền thống, tượng trưng cho đất trời và lòng biết ơn tổ tiên.
• Gà luộc: Gà trống luộc nguyên con là món phổ biến, mang ý nghĩa khởi đầu mới, cầu mong sự may mắn và thịnh vượng trong năm mới.
• Xôi gấc: Xôi gấc với màu đỏ đặc trưng tượng trưng cho điều tốt lành, hạnh phúc và sung túc.
• Chả giò hoặc nem rán: Món ăn quen thuộc trong các dịp lễ Tết, thể hiện sự đầy đủ, trọn vẹn của mâm cỗ.
• Giò lụa: Giò lụa có hình tròn, màu sắc trang nhã, tượng trưng cho sự no ấm, đủ đầy.
• Thịt đông hoặc thịt kho tàu: Ở miền Bắc, thịt đông thường xuất hiện trong mâm cỗ Tết, gắn với ý nghĩa sum vầy trong tiết trời se lạnh. Trong khi đó, mâm cỗ của người miền Nam thường không thể thiếu đĩa thịt kho tàu vàng nâu sóng sánh.
• Canh: Các món canh như canh mọc, canh bóng hoặc canh miến thường được lựa chọn, mang ý nghĩa thanh sạch, nhẹ nhàng và khởi đầu mới mẻ.
• Các món xào:Tùy theo khẩu vị và vùng miền, gia đình có thể chuẩn bị bò xào, gà xào hoặc các món xào khác để làm phong phú mâm cỗ.

Mâm cỗ chay

Bên cạnh mâm cỗ mặn, nhiều gia đình lựa chọn mâm cỗ chay với các món ăn từ đậu, rau củ. Mâm cỗ chay mang ý nghĩa thanh tịnh, giản dị nhưng vẫn thể hiện sự thành tâm.

Một mâm cỗ chay thường gồm:

• Nem chay: Nem được làm từ cà rốt, khoai môn, nấm mèo, bún tàu, cuốn trong bánh tráng rồi chiên giòn, có hương vị nhẹ nhàng, dễ ăn.
• Đậu hũ chiên sả: Đậu hũ cắt miếng, ướp sả băm rồi chiên vàng, là món ăn đơn giản nhưng thơm ngon.
• Canh chay: Canh nấu từ các loại rau củ như cà rốt, su su, bông cải, đậu que, có vị ngọt tự nhiên, thanh mát.
• Xôi gấc: Xôi gấc chay vẫn giữ màu đỏ cam đặc trưng, tượng trưng cho may mắn và thịnh vượng.
• Rau củ xào: Bông cải, nấm, cà rốt được xào vừa chín tới, giữ độ tươi ngon.
• Chè: Các loại chè như chè đậu xanh, chè hoa cau hoặc chè trôi nước mang ý nghĩa ngọt ngào, mong điều tốt đẹp trong năm mới.

Văn khấn cúng ông Công, ông Táo

Dưới đây là văn khấn ông Công ông Táo được biên soạn theo sách " Tục thờ cúng của người Việt" - GS.TS Ngô Đức Thịnh, NXB Khoa học Xã hội

Nam mô A Di Đà Phật!

Nam mô A Di Đà Phật!

Nam mô A Di Đà Phật!

Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

Con kính lạy ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.

Hôm nay là ngày 23 tháng Chạp, năm Ất Tỵ.

Tín chủ (chúng) con là: [Họ và tên gia chủ]

Ngụ tại: [Địa chỉ đầy đủ]

Nay nhân ngày Táo quân về chầu thiên đình, tín chủ con thành tâm sắm sửa hương hoa, lễ vật, cơm canh, trà rượu dâng lên trước án, kính cẩn tâu trình.

Nghĩ rằng: Trong năm qua, gia đạo nhờ ơn Táo quân phù hộ được bình an. Nay đến ngày 23, ngài phải về thiên đình tấu trình Ngọc Hoàng Thượng đế những việc lớn nhỏ trong gia đình con.

Cúi xin tôn thần gia ân:

- Phù hộ toàn gia, già trẻ lớn bé bình an, mạnh khỏe.

- Che chở tai qua nạn khỏi, điều lành đưa tới, điều dữ đưa đi.

- Gia đạo hưng long, làm ăn phát đạt, vạn sự hanh thông.

Chúng con lễ bạc tâm thành, kính dâng tôn thần. Cúi xin tôn thần phù hộ độ trì.

Tín chủ con xin dâng:

- Mũ Táo quân (2 ông 1 bà)

- Cá chép để ngài lên chầu thiên đình

- Vàng bạc tiền mã

Kính cáo tôn thần, cúi xin chứng giám.

Nam mô A Di Đà Phật!

Nam mô A Di Đà Phật!

Nam mô A Di Đà Phật!

Những câu hỏi thường gặp về lễ cúng ông Công, ông Táo

Bên cạnh mâm lễ cúng thì cũng có rất nhiều câu hỏi liên quan về lễ cúng ông Công ông Táo.

Thời điểm nào thích hợp để cúng ông Công, ông Táo?

Theo quan niệm dân gian, lễ cúng ông Công, ông Táo nên được hoàn tất trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp. Sau thời điểm này, các Táo quân được cho là đã rời trần gian để lên thiên đình.

Vì vậy, nhiều gia đình chọn cúng vào buổi sáng, đặc biệt là giờ Thìn (7h – 9h) và giờ Tỵ (9h – 11h), được xem là những khung giờ thuận lợi.

Theo cuốn “Lịch âm dương cát tường năm Bính Ngọ 2026” của tác giả Cao Minh, do Nhà xuất bản Hồng Đức phát hành, các ngày và giờ phù hợp để cúng ông Công, ông Táo trong năm 2026 gồm:

Ngày 21 tháng Chạp (Chủ nhật, 8/2/2026): Giờ Thìn (07h – 09h), Giờ Ngọ (11h – 13h)

Ngày 22 tháng Chạp (thứ Hai, 9/2/2026): Giờ Thìn (07h – 09h), Giờ Tỵ (09h – 11h), Giờ Mùi (13h – 15h), Giờ Tuất (19h – 21h)

Ngày 23 tháng Chạp (thứ Ba, 10/2/2026): Giờ Mão (05h – 07h), Giờ Thìn (07h – 09h), Giờ Tỵ (09h – 11h)

Tuy nhiên, trên thực tế, nghi lễ không quá cứng nhắc về giờ giấc mà đề cao sự chuẩn bị chu đáo và thái độ nghiêm túc của gia chủ.

Có thể cúng ông Táo mà không có cá chép?

Theo chia sẻ của TS Lý Tùng Hiếu, giảng viên khoa Văn hóa học (ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM) với Znews, việc cúng cá chép không phải là nghi thức bắt buộc. Trong các sự tích về ông Công, ông Táo không có chi tiết nào quy định phải cúng và thả cá chép.

TS Hiếu cho biết, tục cúng cá chép là một cổ tục mang tính tín ngưỡng dân gian, góp phần tạo thêm màu sắc cho nghi lễ, đồng thời có thể gắn với quan niệm phóng sinh của Phật giáo. Do đó, những gia đình không tin vào việc “cá chép hóa rồng” hoàn toàn có thể không thực hiện nghi thức này.

Nếu gia đình lựa chọn thả cá chép, nên dùng cá chép vàng, số lượng và kích thước tùy ý. Theo truyền thuyết, 3 con cá chép tượng trưng cho ba vị Táo quân nên được nhiều gia đình lựa chọn.

Thả cá chép đúng cách

Khi thả cá chép, cần lưu ý chọn ao, hồ nước sạch, không ô nhiễm. Nếu cá đựng trong túi ni lông, nên hòa nước môi trường mới vào túi để cá thích nghi trước khi thả.

Gia chủ không nên đứng trên cao đổ cá xuống hoặc vứt cả túi xuống nước. Cách tốt nhất là nhẹ nhàng nghiêng bát hoặc túi ở mép nước để cá tự bơi ra ngoài. Việc phóng sinh nên thực hiện nhanh gọn, tránh để cá bị ngột ngạt, sợ hãi.

Sau khi thả, nên quan sát để chắc chắn cá đã bơi đi, tránh trường hợp cá mắc kẹt hoặc bị dạt ngược vào bờ.

Theo Nhật Thùy