Giải mã hiện tượng 'mùa quả cầu lửa' bất thường trong tháng 3
Dù đầu năm thường là mùa cao điểm của các thiên thạch rơi vào trái đất, nhưng tần suất và cường độ năm nay đang gây ra nhiều tranh luận.
Từ tháng 2 đến tháng 4 hàng năm được giới thiên văn gọi là "mùa quả cầu lửa". Đây là giai đoạn Trái đất di chuyển qua những vùng có mật độ mảnh vụn không gian dày đặc, khiến các thiên thạch khi va chạm với bầu khí quyển bốc cháy rực rỡ.
Tuy nhiên, dữ liệu từ những tháng đầu năm 2026 cho thấy hiện tượng này đang diễn ra với cường độ đặc biệt mạnh mẽ tại cả châu Âu và Bắc Mỹ.
Hình minh họa thiên thạch khi lao vào khí quyển Trái đất. (Nguồn: Shutterstock)
Trong vài tuần qua, hàng loạt báo cáo về các quả cầu lửa cực sáng đã xuất hiện dồn dập. Tại Đức, các mảnh thiên thạch rơi trúng mái nhà dân, trong khi tại Houston (Texas, Mỹ), một khối đá vũ trụ kích cỡ quả dưa lưới đâm xuyên qua một ngôi nhà.
Các bang khác của Mỹ như Ohio, Michigan, Georgia và California cũng ghi nhận những hiện tượng tương tự, thậm chí có nơi xuất hiện hai quả cầu lửa trong cùng một ngày.
Theo phân tích từ Hiệp hội Thiên văn Mỹ (AMS), các số liệu đầu năm nay là những "điểm dữ liệu ngoại lệ". Dựa trên quỹ đạo được ghi nhận, có sự gia tăng đột biến các thiên thạch đến từ vùng đối diện với Mặt trời. Đặc biệt, kích thước của thiên thạch dường như cũng lớn hơn bình thường, khi 30 trên tổng số 38 sự kiện lớn đã tạo ra những tiếng nổ siêu thanh (sonic boom) kinh động cả một vùng rộng lớn.
Dù số lượng các vụ chứng kiến tăng gấp đôi so với trung bình hàng năm, các nhà khoa học vẫn chưa đạt được sự đồng thuận về việc liệu đây có thực là một sự gia tăng vật lý hay không.
AMS lập luận rằng hiệu ứng này vượt xa hoạt động thường kỳ của mùa sao băng và không có sự thiên lệch về địa lý. Nhiều chuyên gia, bao gồm cả các nhà khoa học từ NASA, cho rằng con số tăng vọt có thể do nhận thức của cộng đồng.
Ngày nay, mọi người được trang bị kiến thức tốt hơn về việc báo cáo thiên thạch. Ngoài ra, các chatbot AI cũng đóng vai trò nhắc nhở người dùng gửi báo cáo ngay sau khi họ tìm kiếm thông tin về vệt sáng vừa thấy.
NASA lưu ý rằng, nếu xét về cường độ năng lượng thực tế, giai đoạn đầu năm 2025 vẫn ghi nhận nhiều sự kiện mạnh mẽ hơn so với hiện tại.
"Có thể chúng ta đang chứng kiến nhiều vụ việc vì có nhiều 'mắt' quan sát hơn, chứ không hẳn là vũ trụ đang trở nên náo động" , NASA cho biết trong một báo cáo. " Dù nguyên nhân là gì, việc theo dõi những quả cầu lửa này vẫn mang lại giá trị khoa học to lớn, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những vật thể đang "lang thang quanh quỹ đạo hành tinh mình".
