Dịch Nipah: 5 khuyến cáo từ Bộ Y tế mà mọi người cần biết
Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ ứng phó virus Nipah?
Trong bối cảnh thế giới vừa trải qua những bài học đắt giá về dịch bệnh, sự xuất hiện của virus Nipah tại bang Tây Bengal, Ấn Độ vào giai đoạn cuối năm 2025 đầu năm 2026 đang thu hút sự chú ý đặc biệt của các cơ quan y tế toàn cầu.
Dù tại Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc nào tính đến ngày 26/01/2026, nhưng với tỷ lệ tử vong dao động khủng khiếp từ 40% đến 75% và chưa có vắc xin đặc hiệu, đây là lúc mọi người cần một cái đầu lạnh để phân tích và hành động theo hướng dẫn của các cơ quan chức năng.
Mới đây, Bộ Y tế Việt Nam đã đưa ra 5 khuyến cáo về Nipah:
Thứ nhất, về việc di chuyển và lịch trình cá nhân: Hạn chế đến các khu vực đang có dịch nếu không thực sự cần thiết. Đây là biện pháp phòng ngừa từ xa quan trọng nhất để giảm thiểu rủi ro xâm nhập mầm bệnh vào tổ chức và gia đình.
Thứ hai, quy trình theo dõi sau di chuyển: Trong vòng 14 ngày sau khi trở về từ vùng dịch, nếu xuất hiện các biểu hiện như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn hoặc co giật, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất. Đồng thời, phải chủ động hạn chế tiếp xúc với người khác và thông báo đầy đủ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế.
Thứ ba, kỷ luật nghiêm ngặt trong ăn uống và vệ sinh thực phẩm: Thực hiện nghiêm nguyên tắc ăn chín, uống sôi. Trái cây phải được rửa sạch và gọt vỏ trước khi sử dụng. Tuyệt đối không tiêu thụ trái cây có dấu hiệu bị dơi hoặc chim cắn, gặm nhấm và tránh uống nhựa cây tươi chưa qua chế biến (đặc biệt là nhựa cây chà là, vốn là nguồn lây phổ biến tại một số quốc gia).
Thứ tư, quản lý tiếp xúc với động vật: Không tiếp xúc gần với dơi ăn quả. Duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc hoặc giết mổ động vật để loại bỏ nguy cơ lây truyền qua dịch tiết.
Thứ năm, phòng ngừa lây nhiễm từ người sang người: Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người nghi mắc hoặc mắc bệnh. Trong trường hợp cần thiết phải chăm sóc bệnh nhân, bắt buộc phải sử dụng khẩu trang, găng tay, các phương tiện phòng hộ cá nhân đúng quy chuẩn và rửa tay sát khuẩn ngay sau khi tiếp xúc.
Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ ứng phó?
Theo dữ liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus Nipah không phải là cái tên mới nhưng mức độ nguy hiểm của nó luôn nằm trong nhóm ưu tiên theo dõi hàng đầu. Khác với các loại virus thông thường, Nipah có khả năng gây ra các hội chứng thần kinh nặng nề như viêm não cấp tính.
Với thời gian ủ bệnh kéo dài từ 4 đến 14 ngày, một người có thể mang mầm bệnh trong mình mà không hề hay biết, tạo ra những kẽ hở tiềm tàng trong việc kiểm soát lây nhiễm nếu không có sự giám sát y tế chặt chẽ.
Tại Ấn Độ, nguồn lây chủ yếu được xác định đến từ dơi ăn quả, một loài vật trung gian quen thuộc trong các hệ sinh thái nhiệt đới. Virus lây sang người qua thực phẩm bị nhiễm dịch tiết của động vật hoặc lây trực tiếp giữa người với người.
Điều này đặt ra bài toán lớn cho công tác vệ sinh an toàn thực phẩm và quản lý biên giới, cửa khẩu tại Việt Nam trong giai đoạn giao thương mạnh mẽ hiện nay.
Một tin đáng mừng cho cộng đồng doanh nghiệp và người dân là tính đến cuối tháng 1 năm 2026, hệ thống giám sát dịch bệnh của chúng ta vẫn đang kiểm soát tốt tình hình. Bộ Y tế đã chủ động đi trước một bước khi chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát tại các "điểm nóng" như cửa khẩu và cơ sở y tế.
Việc phối hợp chặt chẽ với WHO cho thấy Chính phủ đang áp dụng chiến lược phòng thủ đa tầng, đảm bảo thông tin luôn minh bạch và kịp thời.
Tuy nhiên, sự an toàn của cộng đồng không chỉ nằm ở các cơ quan chức năng mà còn phụ thuộc vào ý thức tự giác của mỗi cá nhân, đặc biệt là những người thường xuyên phải di chuyển quốc tế.
*Nguồn: Bộ Y tế Việt Nam, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
