Đằng sau nhiều thương vụ thoái vốn nhà nước bất thành
Năm 2025 ghi nhận hoạt động thoái vốn nhà nước sôi động hơn trong những tháng cuối năm, song còn không ít phiên đấu giá bất thành. Bước sang 2026, thị trường đặt kỳ vọng vào một làn sóng mới, khi các thay đổi chính sách và nghị quyết riêng về kinh tế Nhà nước.
Thoái vốn sôi động nhưng chưa như mong đợi
Theo Quyết định số 360/2022/QĐ-TTg của Thủ tướng, mục tiêu đến năm 2025 là cơ bản hoàn thành việc sắp xếp lại, chuyển đổi sở hữu khối doanh nghiệp nhà nước, với nguồn thu từ cơ cấu lại doanh nghiệp nộp ngân sách giai đoạn 2021-2025 đạt ít nhất 248.000 tỷ đồng.
Những tháng cuối năm 2025, hoạt động thoái vốn nhà nước ghi nhận nhịp sôi động hơn so với giai đoạn trước đó. Một số thương vụ thoái vốn thu hút được sự quan tâm đáng kể của nhà đầu tư, giá trúng đấu giá cao hơn giá khởi điểm, kể cả khi bán trọn lô với giá trị lớn.
Chỉ trong tháng 12/2025, Tổng Công ty Thuốc lá Việt Nam (Vinataba) đã bán thành công trọn lô 70% vốn điều lệ tại Công ty TNHH Hải Hà - Kotobuki. Doanh nghiệp này cũng hoàn tất việc bán 960.000 cổ phần, tương đương 20% vốn điều lệ tại Công ty CP (CTCP) Lương thực thực phẩm Colusa - Miliket.
Dù vậy, Vinataba vẫn còn những kế hoạch dang dở, như việc không thể tổ chức phiên đấu giá theo lô cổ phần tại Công ty CP Dalatbeco do không có nhà đầu tư tham gia.
Hủy nhiều phiên đấu giá do không có người mua.
Tương tự, một phiên đấu giá lại buộc phải hủy bỏ do không có nhà đầu tư đăng ký như đấu giá cổ phần tại CTCP Bao bì Hoàng Thạch, CTCP Vicem Vận tải Hoàng Thạch, CTCP Tấm lợp Vật liệu Xây dựng Đồng Nai do Tổng Công ty Xi măng Việt Nam (Vicem) sở hữu.
Nhiều phiên đấu giá khác cũng không thành công, như đấu giá cổ phần CTCP Cảng Sài Gòn do Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam sở hữu; đấu giá theo lô cổ phần của Tổng CTCP Bảo hiểm Toàn Cầu do Tổng Công ty Trực thăng Việt Nam nắm giữ; đấu giá cả lô cổ phần của Tổng Công ty Xây dựng công trình giao thông 8 do SCIC sở hữu; hay chào bán cạnh tranh cổ phần của CTCP Phát triển Đông Dương Xanh, CTCP Thương mại và Dịch vụ Dầu khí Việt Nam do Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam sở hữu.
Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) cũng thoái vốn bất thành tại Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam (MSB). Cụ thể, VNPT đăng ký bán đấu giá hơn 188,7 triệu cổ phần của MSB với giá khởi điểm 18.239 đồng/cổ phiếu. Mức giá này cao hơn khoảng 50% so với thị giá cổ phiếu MSB. Thương vụ không thu hút được sự quan tâm của nhà đầu tư, phải hủy phiên đấu giá.
Kỳ vọng làn sóng mới
Bước sang năm 2026, kỳ vọng về một làn sóng mới đối với doanh nghiệp nhà nước và hoạt động thoái vốn đang được đặt ra, gắn với những thay đổi về chính sách.
Nhóm phân tích của Chứng khoán MB (MBS) nhận định, nhóm doanh nghiệp niêm yết có vốn Nhà nước sẽ trở thành tâm điểm trong năm 2026, khi nghị quyết riêng về kinh tế Nhà nước dự kiến được ban hành, với kỳ vọng tạo ra cơ chế linh hoạt hơn cho các doanh nghiệp trong việc tái cấu trúc, mở rộng hợp tác đầu tư, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực quản trị.
Theo MBS, hiện các doanh nghiệp có vốn Nhà nước đang đóng góp khoảng 29% GDP, giữ vị thế đầu ngành về tổng tài sản, doanh thu và thị phần, thậm chí có lợi thế độc quyền trong nhiều lĩnh vực như hàng không, dầu khí. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động nhìn chung vẫn còn khiêm tốn, chưa khai thác hết năng lực quản lý và sử dụng vốn. Nếu các nguồn lực này được khơi thông, doanh nghiệp Nhà nước được kỳ vọng sẽ tăng tốc rõ nét trong thời gian tới.
Tương tự như cú hích từ Nghị quyết 68 đối với khu vực kinh tế tư nhân , MBS kỳ vọng trong năm 2026, các doanh nghiệp niêm yết có vốn Nhà nước - đặc biệt là những doanh nghiệp đầu ngành, có nền tảng tài chính vững, lượng tiền mặt dồi dào, hiệu quả hoạt động tốt (ROE trên 10%) và đang được định giá ở mức hấp dẫn sẽ thu hút sự quan tâm trở lại của thị trường.
Bên cạnh đó, nghị quyết mới được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc sắp xếp lại các khoản đầu tư của doanh nghiệp Nhà nước, qua đó thúc đẩy tiến trình thoái vốn, niêm yết và cổ phần hóa vốn đã bị chậm lại trong thời gian qua.
Gần đây, Bộ Tài chính đã đề xuất một số giải pháp nhằm gỡ vướng cho hoạt động thoái vốn của SCIC, như cho phép giảm giá khởi điểm tối đa 10% mỗi lần nếu đấu giá hoặc thỏa thuận bán vốn không thành công, nhưng không quá 3 lần; đồng thời cho phép bán theo lô, bao gồm cả các doanh nghiệp hiệu quả và chưa hiệu quả.
Thực tế, SCIC thời gian gần đây đã ghi nhận một số thương vụ thành công đáng chú ý, như chào bán 98% cổ phần Viwaseen với giá trị 1.231 tỷ đồng cho Vinaconex, hay bán 88% cổ phần Viettronics trị giá 2.562 tỷ đồng cho Geleximco. Những thương vụ này kỳ vọng đánh dấu sự trở lại đáng chú ý của làn sóng thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước trong 2026
