Cựu CEO Facebook Việt Nam: Freelancers không phải khởi nghiệp và 95% không trong số này không rẽ sang làm startup

13/07/2020 08:31 AM | Kinh doanh

Nhiều người thắng đậm trên thị trường chứng khoán đã dám bỏ việc, nhưng 15 năm sau nhìn lại những người này "mất hút" trên thị trường tài chính. Những người khởi nghiệp (entrepreneurs) đều có khả năng tập hợp đội ngũ, giải quyết bất đồng, và định hướng cả công ty hào hứng đi theo một mục tiêu. Kinh nghiệm này thật sự không có được, nếu không trưởng thành từ một tập thể.

Cựu CEO Facebook Việt Nam: Freelancers không phải khởi nghiệp và 95% không trong số này không rẽ sang làm startup

Đó là quan điểm của bà Lê Diệp Kiều Trang, cựu CEO Facebook Việt Nam, đồng sáng lập quỹ Alabaster về khởi nghiệp. Trong bài này, Trí Thức Trẻ đăng lại bài viết của bà Kiều Trang về câu chuyện liên quan đến khởi nghiệp và freelancers (những người làm tự do).

Theo bà Lê Diệp Kiều Trang, khi bà tốt nghiệp ra trường năm 2005, về Việt Nam đến 2006, thì thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào giai đoạn bùng nổ. Lúc đó sinh viên tài chính tốt nghiệp ra trường rất "đắt hàng", chẳng những lương cao, được trọng vọng, mà nhiều bạn trong số đó còn dám bỏ việc, tự đầu tư và "thắng" khá đậm trên thị trường chứng khoán.

15 năm sau nhìn lại, đa số những bạn nhanh nhạy này, mặc dù rất giỏi, không biết sao lại mất hút cả trong thị trường tài chính lẫn những lĩnh vực khác. Bà Kiều Trang tự hỏi, tại sao những bạn trẻ với xuất phát điểm nhiều ưu thế (chẳng những chuyên môn giỏi, mà còn nhanh nhạy nắm bắt cơ hội thị trường) lại không thể đi xa?

Lịch sử lặp lại những năm gần đây khi làm trong ngành công nghệ, bà Trang nhận thấy có một nhóm các bạn kỹ sư lập trình, chuyên viên thiết kế, hoặc thậm chí các bạn marketing kỹ thuật số khá xuất sắc, sau khi đi làm khoảng 3-5 năm, các bạn có khả năng làm dự án cho khách hàng từ đầu đến cuối, đã mạnh dạn kết nối với một số khách hàng và "đánh lẻ dự án".

Sau một thời gian có nhiều dự án, các bạn mạnh dạn bỏ việc, và làm một mình, hoặc lập một nhóm vài người để trở thành các nhà cung cấp dịch vụ. Nhiều bạn hào hứng chia sẻ các bạn đang khởi nghiệp. Bà Trang cho rằng: "Mình mừng cho các bạn có thể kiếm sống tốt trên chuyên môn của mình, nhưng rất hoang mang, không biết các bạn có biết con đường các bạn đang đi là freelancers, mà 95% sẽ không rẽ sang con đường khởi nghiệp".

Khởi nghiệp cần sự đầu tư nghiêm túc về chuyên môn

Theo nhận định của bà Lê Diệp Kiều Trang, các nhân sự trong ngành tài chính ngân hàng bung ra những năm đó, có rất nhiều bạn học hành rất bài bản từ nước ngoài về. Các bạn thật sự là "hàng hiếm" trên thị trường. Lương của các bạn trong các quỹ đầu tư, ngân hàng rất cao, nhưng chắc chắn không cao bằng phần "capital gain" (khoản lời chênh lệch giữa giá mua vào và bán ra) các bạn thắng được từ thị trường chứng khoán.

Không ngạc nhiên khi các bạn "tối đa hoá lợi nhuận" bằng cách chủ động ra riêng làm nhà đầu tư cá nhân. Tuy nhiên, việc đầu tư trên một vài cổ phiếu (mà bây giờ nhìn lại chủ yếu là "đầu cơ") đã lấy mất cơ hội quý giá giúp các bạn hiểu được sự tương tác giữa thị trường cổ phiếu với các công cụ tài chính khác (trái phiếu, forex, bất động sản, M&A…).

Vậy là khi cơn sốt chứng khoán qua đi, những bạn trẻ khác kiên nhẫn hơn đã tạo cho mình một nền tảng vững chắc, một tầm nhìn rộng và sâu sắc về đầu tư và tài chính, để có thể đi xa hơn trong lĩnh vực này.

Tương tự như vậy, các bạn kỹ sư lập trình có thể làm ra những sản phẩm từ A-Z cho khách hàng, nhưng những sản phẩm đó thường là sản phẩm đơn giản (ví dụ trang web bán hàng, sản phẩm app…), lấy đi mất cơ hội quý giá cho các bạn đào sâu vào những lĩnh vực như máy học, cơ sở hạ tầng… vì khách hàng khi outsource dự án, họ chỉ tìm người làm những sản phẩm tương đối đơn giản, còn những sản phẩm là "lõi" của công nghệ, chắc chắn họ phải xây dựng từ chính đội ngũ trong công ty.

"Shop" của các bạn càng đắt khách, các bạn càng bận rộn, càng đánh mất thời gian nghiêm túc đầu tư vào năng lực công nghệ của mình, trong khi thế giới công nghệ bên ngoài tiến nhanh không ngừng. Một ngày nào đó, để có thể khởi nghiệp một công ty công nghệ tương đối, kỹ năng của các bạn không đủ, có thể đã lỗi thời…

Các bạn digital marketers (tiếp thị số) cũng gặp trường hợp tương tự. Sẽ không lâu, các bạn sẽ thấy mình dành phần lớn thời gian "chạy ad" cho khách hàng và các bạn sẽ chạy rất giỏi. Nhưng các bạn mất dần thời gian lập chiến lược marketing bài bản cho sản phẩm, sẽ không có cơ hội học hỏi từ những anh chị chuyên gia thị trường kỳ cựu về sự sáng tạo, cách tạo thông điệp bài bản đến người tiêu dùng… Nếu sau này chán công việc freelancers, các bạn khó lòng có thể tự ra mắt một sản phẩm từ đầu đến cuối, chứ đừng nói đến việc khởi nghiệp, lập ra một công ty có sản phẩm kỹ thuật số.

Khởi nghiệp cần một người lãnh đạo

Đồng sáng lập quỹ Alabaster nhận định: "Nếu các bạn quan sát những người khởi nghiệp (entrepreneurs), các bạn sẽ dễ thấy điểm chung của những người này, cho dù là kỹ sư hay dân kinh doanh, họ đều có khả năng tập hợp đội ngũ, giải quyết bất đồng, và định hướng cả công ty hào hứng đi theo một mục tiêu.

Kinh nghiệm này thật sự không có được, nếu các bạn không trưởng thành từ một tập thể. Cho dù quá trình đó có nhiều mỏi mệt, nhiều khi là cay đắng, mình thành thật khuyên các bạn hãy kiên nhẫn chấp nhận để trưởng thành. Cũng như các bạn, mình hiểu sự tự do độc lập trong suy nghĩ, trong hành động khi làm riêng phải nói là đem đến một sự thoả mãn khó tả:), đôi khi nó cũng lấy đi khả năng kiên nhẫn, đồng cảm với người khác, vốn rất quan trọng để trở thành người "đứng mũi chịu sào"".

Bà Trang đưa ra ví dụ, không khó để một kỹ sư giỏi có thể làm ra một sản phẩm app từ A-Z. Nhưng để tạo ra một sản phẩm có thể bán được và trưởng thành qua nhiều versions khác nhau để đáp ứng nhu cầu của người dùng, sản phẩm đó cần một đội ngũ cả kỹ sư, lẫn kinh doanh.

Một bạn freelancer giỏi có khả năng "cân" hết mọi thứ, nhưng nếu chưa trưởng thành qua công việc tập thể, sẽ rất lúng túng khi phải chia việc cho các kỹ sư khác, kiểm tra, đốc thúc… Và một ngày đẹp trời chợt nhận ra rằng, thế giới đã mất đi một kỹ sư giỏi, và có thêm một người lãnh đạo tồi đầy bất mãn.

Khởi nghiệp cần một tầm nhìn định hướng rõ ràng

95% freelancers sẽ không rẽ sang con đường khởi nghiệp được. Vậy 5% còn lại là ai?

Bà Trang và chồng là ông Sonny Vũ đã có một cuộc tranh luận sôi nổi, và cùng thống nhất rằng: bước ngoặt để trở thành entrepreneur sẽ là lúc các bạn định hình được các bạn khởi nghiệp để giải quyết vấn đề gì.

"Kiếm được tiền từ khách hàng là tốt, nhưng đó chưa phải là entrepreneurship (khởi nghiệp). Trong trường hợp freelancers, các bạn đang bán khả năng chuyên môn của mình. Trong trường hợp các bạn mở shop online, cửa hàng trà sữa…,các bạn đang tự doanh, mua đi bán lại. Và trong nhiều trường hợp khác không thể gọi tên của start-up Việt, các bạn đang có một sự ảo tưởng về tương lai.

Chừng nào các bạn có thể nói được các bạn muốn giải quyết vấn đề gì, tại sao xã hội/ thị trường cần nó, và bạn sẽ giải bài toán đó bằng cách nào với sản phẩm của mình, chừng đó các bạn vẫn chưa bước chân vào con đường khởi nghiệp", bà Lê Diệp Kiều Trang kết luận.

Lê Diệp Kiều Trang

Trí Thức Trẻ

Cùng chuyên mục
XEM

NỔI BẬT TRANG CHỦ

Việt Nam đề xuất nhập vắc xin COVID-19 của Nga

Theo ông Vũ Tuấn Cường – Cục trưởng Cục Quản lý Dược - Bộ Y tế hiện Cục đã trình xin ý kiến và được Quyền Bộ trưởng Bộ Y tế đã đồng ý với đề xuất đặt mua vaccine COVID-19 của Nga.

Chùm ca bệnh ở Hải Dương rất đáng lo ngại, Bộ Y tế đang khẩn trương giải mã gen virus gây bệnh

Các cơ quan chuyên môn của Bộ Y tế đang khẩn trương tiến hành phân tích sâu, giải mã gen virus gây bệnh ở Hải Dương để xem xét mức độ liên quan với chủng virus gây bệnh ở Đà Nẵng.

Shophouse hết thời 'con gà đẻ trứng vàng'?

Hơn 4 năm xuất hiện trên thị trường, nhiều căn shophouse đang phải chật vật tìm cách tồn tại, không còn là "con gà đẻ trứng vàng" của thị trường bất động sản. Đặc biệt, bước sang năm 2020, do ảnh hưởng của dịch COVID-19, nhiều nhà đầu tư rót tiền vào phân khúc này đang khóc dở, chết dở.

Phó chủ tịch phường mắc Covid-19 thường xuyên đi kiểm tra tại cộng đồng, các khu chợ và tiếp xúc với đồng nghiệp tại cơ quan

Trước khi phát hiện mắc Covid-19, hằng ngày Bệnh nhân 897 thường xuyên cùng Đội quy tắc đô thị phường đi kiểm tra tại cộng đồng, chỉ đạo trật tự đô thị ở các chợ và nơi có tiểu thương buôn bán.

Đọc thêm