Chuyện phụ nữ biến “rác” thành sinh kế
Từ những buôn làng vốn tràn ngập rác thải tự phát, Cư M'gar (Đắk Lắk) đang "thay da đổi thịt" với những cung đường rực rỡ sắc hoa. Đây là "trái ngọt” từ nỗ lực thay đổi cuộc sống của phụ nữ địa phương dưới sự hỗ trợ từ Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Unilever Việt Nam.
"Trước đây, cái gì cũng quy là rác..."
Nằm cách trung tâm tỉnh Đắk Lắk không xa, xã Cư M’gar vốn là địa bàn đặc thù. Địa bàn xã Cư M’gar mới được sáp nhập trên cơ sở của ba xã là Ea Kpam, Cư M’gar và Ea H’đing, mang tính đa dạng cao khi 50% dân cư khu vực là đồng bào dân tộc thiểu số, quy tụ 17 dân tộc anh em cùng sinh sống. Sự đặc thù ấy khiến cho câu chuyện môi trường tại Cư M'gar gặp nhiều vấn đề nan giải, đặc biệt trong việc việc nâng cao ý thức của người dân về phân loại rác thải sinh hoạt.
Chị Trần Thị Thu Thủy, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ thôn An Phú, xã Cư M’gar kể lại: "Trước khi Unilever Việt Nam và Hội Liên hiệp Phụ nữ về hỗ trợ, mặc dù chúng tôi đã thành lập các tổ thu gom và xử lý rác thải định kỳ nhưng mọi thứ vẫn được tiến hành thủ công, việc phân loại gần như là không có. Cái gì cũng quy là rác hết. Rác hữu cơ, rác độc hại cứ thế tống chung ra môi trường."
Cái khó không chỉ nằm ở thói quen, mà còn ở tâm lý e dè. Chị Thủy thừa nhận, ban đầu khi nghe nói đến việc đi thu gom và phân loại rác, nhiều chị em hội viên rất ngại. Nhưng rồi, sự hỗ trợ thiết thực từ Unilever Việt Nam và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam về kinh phí xây dựng "Ngôi nhà phân loại rác" cùng các buổi tập huấn truyền thông đã giúp thay đổi nhận thức các chị em phụ nữ.
Khi rác thải trở thành kế sinh nhai
Dẫn phóng viên đi thăm mô hình "Ngôi nhà phân loại rác", chị Thủy hào hứng giải thích cách chị em ở đây "phù phép" cho rác. Từng loại rác thải được tỉ mỉ phân loại: rác hữu cơ được ủ vi sinh thành dòng phân bón xanh nuôi cây trái, giúp bà con vơi bớt gánh nặng phân tro; còn những vỏ lon, bìa carton... cũng được gom góp, nâng niu chờ ngày "tái sinh" thành nguồn quỹ nghĩa tình.
Để có được sự thay đổi trong nếp nghĩ ấy là cả một hành trình bền bỉ. Với sự tiếp sức về kinh phí, tập huấn và truyền thông từ Unilever Việt Nam, Hội Phụ nữ xã đã tổ chức hàng trăm buổi tuyên truyền cho hàng chục nghìn lượt hội viên. Những tờ rơi, tài liệu truyền thông len lỏi vào từng nếp nhà; tiếng loa truyền thanh rộn rã mỗi sớm mai; những bài chia sẻ trên mạng xã hội hay các hội thi, buổi sinh hoạt chi hội đã dần đánh thức ý thức bảo vệ môi trường trong lòng mỗi người dân vùng cao.
Một cách làm sáng tạo mà chị Thủy cùng chị em triển khai là "canh" các buổi tiệc cưới, tiệc tân gia tại địa phương để tới "xin" rác: "Chúng tôi liên hệ trực tiếp với gia chủ để tới thu gom rác thải sau bữa tiệc. Chị em ở đây hào hứng lắm! Vì mình vừa giúp đảm bảo vệ sinh xóm làng, vừa phân loại rác tại nguồn, lại vừa có thể đem bán để tạo nguồn quỹ cho các công việc cộng đồng. Thói quen, nhận thức, tư duy mới về bảo vệ môi trường cũng từ đó mà hình thành."
Chị em phụ nữ xã Cư M'gar hăng say thu gom rác
Từ một mô hình điểm ban đầu do Unilever Việt Nam hỗ trợ kinh phí và trao nguồn lực, chỉ sau nửa năm triển khai, trên địa bàn xã Cư M’gar đã nhân rộng lên 6 mô hình với tổng kinh phí thu được lên đến hơn 30 triệu đồng. 26 tuyến đường tự quản sạch bóng, 35 con đường hoa rực rỡ và 26 mô hình "Gia đình xanh - sạch - đẹp" đang làm bừng sáng diện mạo Cư M'gar.
Đáng quý hơn, nguồn kinh phí ấy còn được chị Thủy và các hội viên gửi gắm vào chương trình "Mẹ đỡ đầu", trở thành điểm tựa ấm áp cho phụ nữ nghèo và trẻ mồ côi.
Tại Cư M’gar, rác đã thôi là gánh nặng nhọc nhằn lên đôi vai môi trường để trở thành nguồn sinh kế bền vững - một chiếc chìa khóa vạn năng mà Unilever Việt Nam đã trao cho người phụ nữ, giúp họ tự mở ra cánh cửa hy vọng và làm chủ định mệnh của chính mình.
Bước qua gian bếp để làm chủ cuộc đời
Vượt qua những con số tích lũy đơn thuần, giá trị lớn nhất của hành trình này nằm ở sự tự tin đang âm thầm lan tỏa trong từng nếp nhà. Khi đôi bàn tay vốn chỉ quen lam lũ nay có thể tự tạo ra nguồn thu nhập hữu ích, tiếng nói và vị thế của người phụ nữ trong gia đình lẫn cộng đồng tại Cư M’gar đã được nâng cao rõ rệt. Sự thay đổi ấy nảy nở từ chính niềm tự hào khi họ thấy mình thực sự có ích.
Nhắc lại một buổi truyền thông ẩm thực của nhãn hàng Knorr (Unilever), chị Thủy cười rạng rỡ, ánh mắt lấp lánh niềm vui: "Lúc đó chúng tôi mới thấy mình tự tin hơn hẳn. Chúng tôi hiểu rằng phụ nữ không chỉ làm chủ gian bếp mà còn làm chủ kinh tế để làm chủ cuộc sống và cuộc đời của mình."
Rác thải sau khi thu gom, sẵn sàng cho các khâu xử lý tiếp theo
Khi niềm tin đã đủ lớn, những khát vọng mới bắt đầu nảy mầm. Phụ nữ Cư M’gar ngày nay không còn bó hẹp suy nghĩ trong chuyện rác thải hay nương rẫy; họ khao khát chạm tay vào những tri thức mới về ẩm thực, được hướng nghiệp và ấp ủ những ước mơ khởi nghiệp táo bạo. Những buổi tập huấn của Unilever Việt Nam vừa trao cho họ kỹ năng, vừa góp phần mở ra những cơ hội mới mà họ chưa bao giờ biết tới.
Đó cũng chính là thông điệp nhân văn mà Unilever Việt Nam luôn kiên trì theo đuổi trong suốt hành trình đồng hành cùng phụ nữ Việt Nam. Như lời khẳng định từ bà Lê Thị Hồng Nhi, Phó Tổng Giám đốc Truyền thông, Đối ngoại và Phát triển bền vững của Unilever Việt Nam:"Khi phụ nữ tin vào chính mình và dám tiến xa hơn, cánh cửa cơ hội sẽ mở ra. Đó không chỉ là thành công của một cá nhân, mà là sự cộng hưởng sức mạnh để cả một cộng đồng phụ nữ cùng nhau phát triển, kiến tạo nên những giá trị bền vững cho tương lai."
Câu chuyện của phụ nữ Cư M’gar là một mảnh ghép trong hành trình thay đổi cuộc đời của hơn 100.000 phụ nữ Việt thông qua sự hợp tác giữa Unilever Việt Nam và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Đây là con số được công bố trong Hội nghị Đánh giá thực hiện thỏa thuận hợp tác giữa Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Unilever Việt Nam giai đoạn 2022-2025 diễn ra ngày 23/03 vừa qua tại Hà Nội. Từ những thành quả ấn tượng này, Unilever Việt Nam và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cam kết sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình sinh kế bền vững trong giai đoạn 2026-2027, viết tiếp hành trình "Brighten everyday life for all - Để mỗi ngày thêm tươi sáng" cho phụ nữ trên khắp mọi miền Tổ quốc.
