'Chưa từng đi làm vẫn có lương': Cú sốc quyết toán thuế và lỗ hổng từ những bảng lương ‘ma’
Từ chỗ không phát sinh nghĩa vụ, người lao động bỗng đứng trước nguy cơ bị truy thu thuế và phải giải trình những khoản tiền chưa từng nhận.
Không ký hợp đồng, không nhận lương, nhưng đến kỳ quyết toán thuế lại “bỗng dưng có thu nhập”, câu chuyện tưởng như vô lý này đang xảy ra với không ít người lao động.
Điểm chung của các trường hợp là chỉ đến khi tự đi quyết toán thuế cho mình, họ mới phát hiện tên mình xuất hiện trong bảng lương của một doanh nghiệp xa lạ, thậm chí với mức thu nhập cao bất thường. Từ chỗ không phát sinh nghĩa vụ, người lao động bỗng đứng trước nguy cơ bị truy thu thuế và phải giải trình những khoản tiền chưa từng nhận.
Đằng sau những con số “từ trên trời rơi xuống” là chiêu thức không mới: Một số doanh nghiệp sử dụng thông tin cá nhân để dựng nên bảng lương khống, qua đó tăng chi phí đầu vào và giảm số thuế phải nộp. Điều đáng lo là rủi ro lại bị đẩy về phía người lao động, những người gần như không hay biết mình đang bị lợi dụng.
Thực tế này cũng cho thấy một khoảng trống trong thói quen tự bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nhiều người vẫn giữ tâm lý “không liên quan thì không cần kiểm tra”, dẫn đến việc chỉ phát hiện sai sót khi đã muộn, khiến cho người lao động mất thời gian giải trình với cơ quan thuế và thời gian được hoàn thuế lại lâu hơn.
Giải pháp không nằm ở những bước phức tạp. Trước hết, người lao động nên hình thành thói quen kiểm tra định kỳ thông tin thu nhập đã được kê khai. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần chủ động yêu cầu doanh nghiệp giải trình và đồng thời thông báo với cơ quan thuế để xử lý kịp thời.
Quan trọng hơn, mỗi cá nhân cần thận trọng trong việc cung cấp thông tin như căn cước công dân, mã số thuế. Một bản chụp giấy tờ tưởng chừng vô hại cũng có thể trở thành “nguyên liệu” cho những bảng lương không có thật.
Ở góc độ quản lý, việc siết chặt kiểm tra dữ liệu và xử lý nghiêm các hành vi gian lận là yếu tố then chốt. Nhưng về lâu dài, chính sự chủ động của người lao động mới là “lớp phòng vệ” đầu tiên giúp họ tránh khỏi những rắc rối không đáng có.
