Cathay và bài toán ESG: Khi tài chính châu Á bước vào kỷ nguyên phân bổ vốn bền vững

Dưới áp lực kép từ biến đổi khí hậu và sự dịch chuyển của dòng vốn toàn cầu, ESG đang bước sang một giai đoạn mới: từ cam kết mang tính định hướng sang một hệ chuẩn vận hành có khả năng tác động trực tiếp đến chi phí vốn, định giá tài sản và năng lực cạnh tranh của các định chế tài chính. Trong bối cảnh đó, cách các tập đoàn tài chính lớn tại châu Á tổ chức, tích hợp và triển khai ESG đang trở thành thước đo cho khả năng thích ứng dài hạn của khu vực trước các chuẩn mực toàn cầu mới.

ESG toàn cầu: từ "khẩu hiệu đạo đức" đến hạ tầng phân bổ vốn

Trong hơn một thập kỷ qua, ESG đã phát triển từ một khái niệm mang tính đạo đức - xã hội thành một lớp tiêu chí tài chính ngày càng cứng. Theo các tổ chức nghiên cứu quốc tế, tổng quy mô tài sản đầu tư theo tiêu chí ESG toàn cầu đã vượt mốc 40.000 tỷ USD và tiếp tục tăng bất chấp chu kỳ thắt chặt tiền tệ. Riêng thị trường tài chính bền vững (bao gồm trái phiếu xanh, khoản vay xanh, khoản vay liên kết bền vững) đã duy trì giá trị phát hành hàng năm ở mức trên 1.500 tỷ USD trong giai đoạn 2023 - 2025.

Sự thay đổi cốt lõi nằm ở chỗ ESG không còn là yếu tố "cộng thêm" trong báo cáo thường niên, mà đang trở thành một phần của hệ thống quản trị rủi ro và định giá. Tại châu Âu, các chuẩn mực như EU Taxonomy, CSRD hay IFRS S1/S2 đã biến công bố thông tin bền vững thành nghĩa vụ pháp lý. Ở Mỹ và châu Á, dù cách tiếp cận mềm dẻo hơn, các nhà đầu tư tổ chức, quỹ hưu trí và hãng bảo hiểm vẫn sử dụng ESG như bộ lọc đầu tiên khi phân bổ vốn dài hạn.

Điều này tạo ra một vòng phản hồi mạnh: doanh nghiệp và ngân hàng không đáp ứng tiêu chuẩn ESG sẽ đối mặt chi phí vốn cao hơn, khả năng tiếp cận thị trường vốn thấp hơn và rủi ro "mắc kẹt tài sản" (stranded assets) trong quá trình chuyển dịch sang kinh tế carbon thấp. Ngược lại, những tổ chức xây dựng được hệ thống ESG đo lường được, kiểm toán được và tích hợp vào quyết định tài chính sẽ có lợi thế trong cuộc cạnh tranh dòng vốn toàn cầu.

Cathay Financial Holdings: ESG như một cấu phần quản trị cốt lõi

Trong bối cảnh đó, Cathay Financial Holdings (CFH) đại diện cho cách tiếp cận ESG đang nổi lên tại châu Á: coi phát triển bền vững là một cấu phần của quản trị doanh nghiệp và chiến lược tài chính, thay vì một chương trình trách nhiệm xã hội tách rời. Là tập đoàn tài chính lớn nhất Đài Loan theo tổng tài sản, Cathay phải đối mặt đồng thời với rủi ro khí hậu, rủi ro chuyển dịch và rủi ro xã hội trong danh mục ngân hàng - bảo hiểm - đầu tư của mình.

Chiến lược ESG của Cathay được thiết kế xoay quanh ba trụ cột lớn: khí hậu, sức khỏe và trao quyền. Đây không phải là cách phân loại ngẫu nhiên, mà phản ánh ba nhóm rủi ro và cơ hội lớn nhất đối với ngành tài chính trong trung và dài hạn. Khí hậu gắn với rủi ro vật lý và rủi ro chuyển dịch; sức khỏe gắn với già hóa dân số, chi phí y tế và năng suất lao động; còn trao quyền liên quan đến nguồn nhân lực, bất bình đẳng và khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính.

Đáng chú ý, ESG tại Cathay không dừng ở cấp chiến lược mà được "đóng gói" vào quy trình ra quyết định đầu tư và tài trợ. Việc tham gia các sáng kiến quốc tế như SBTi, TNFD, CDP hay các liên minh ngân hàng có trách nhiệm cho thấy nỗ lực đặt mục tiêu khí hậu và đa dạng sinh học theo chuẩn đo lường toàn cầu, thay vì tự xây dựng bộ tiêu chí nội bộ khó so sánh. Ở góc độ thị trường vốn, đây là yếu tố then chốt giúp các định chế tài chính châu Á duy trì khả năng tiếp cận nhà đầu tư quốc tế trong bối cảnh tiêu chuẩn ngày càng khắt khe.

Bên cạnh môi trường, Cathay cũng đầu tư đáng kể cho trụ cột xã hội và quản trị. Các chương trình sức khỏe, an toàn dữ liệu, chống gian lận và đa dạng - hòa nhập phản ánh thực tế rằng ESG không chỉ là câu chuyện phát thải, mà là khả năng duy trì niềm tin của khách hàng và người lao động trong một hệ sinh thái tài chính ngày càng số hóa. Đối với các tập đoàn tài chính lớn, rủi ro xã hội và rủi ro quản trị có thể gây tổn thất không kém gì rủi ro khí hậu.

Từ tòa nhà xanh đến tài chính xanh: triển khai ESG ở cấp độ vận hành

Một trong những điểm then chốt của xu hướng ESG toàn cầu là sự dịch chuyển từ "báo cáo" sang "triển khai". Trong hệ sinh thái Cathay, điều này thể hiện rõ ở hai mảng: bất động sản - bảo hiểm của Cathay Life và tài chính bền vững của Cathay United Bank.

Ở mảng bảo hiểm và đầu tư bất động sản, Cathay Life tiếp cận ESG thông qua mô hình văn phòng bền vững và tòa nhà thông minh. Trên thị trường toàn cầu, bất động sản thương mại chịu áp lực ngày càng lớn từ các tiêu chuẩn phát thải và sức khỏe người dùng. Nhiều khảo sát quốc tế cho thấy hơn một nửa doanh nghiệp sẵn sàng trả giá thuê cao hơn cho không gian làm việc đạt chuẩn môi trường và sức khỏe, vì điều này giúp họ giảm rủi ro báo cáo khí hậu và cải thiện năng suất lao động.

Trong bối cảnh đó, việc tích hợp hệ thống quản lý năng lượng, chất lượng không khí, ánh sáng và dữ liệu môi trường theo thời gian thực không chỉ là giải pháp "xanh", mà là một chiến lược bảo toàn và gia tăng giá trị tài sản. Khi thị trường bước vào giai đoạn phân hóa, những tòa nhà không đáp ứng tiêu chuẩn ESG có nguy cơ bị chiết khấu mạnh, trong khi tài sản "xanh" hưởng lợi từ chi phí vận hành thấp hơn và khả năng tiếp cận vốn tốt hơn.

Ở mảng ngân hàng, Cathay United Bank phản ánh xu hướng chung của ngành tài chính toàn cầu: ESG được triển khai thông qua cấu trúc sản phẩm. Các khoản vay xanh, khoản vay liên kết bền vững, tài trợ dự án năng lượng tái tạo hay hạ tầng môi trường đang trở thành phân khúc tăng trưởng nhanh nhất trong danh mục tín dụng dài hạn. Với các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á, đây là công cụ quan trọng để thu hẹp khoảng cách vốn cho chuyển dịch năng lượng và hạ tầng bền vững.

Việt Nam là một ví dụ điển hình của xu hướng này. Mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đòi hỏi hàng trăm tỷ USD đầu tư vào năng lượng tái tạo, lưới điện, giao thông và đô thị. Trong khi thị trường trái phiếu xanh trong nước còn ở giai đoạn đầu, vai trò của ngân hàng, đặc biệt là ngân hàng có kinh nghiệm quốc tế, trở nên then chốt trong việc cấu trúc và dẫn dắt các dự án tài chính bền vững. Ở đây, ESG không chỉ giúp quản lý rủi ro mà còn mở ra dư địa tăng trưởng mới cho các định chế tài chính.

ESG như lợi thế cạnh tranh dài hạn của tài chính châu Á

Nhìn rộng ra, câu chuyện ESG của Cathay phản ánh một xu hướng lớn hơn của tài chính châu Á: khu vực này đang chuyển từ vai trò "người theo sau" sang "người thích ứng chủ động" trong làn sóng bền vững toàn cầu. Thách thức của châu Á không nằm ở thiếu cam kết, mà ở việc chuyển cam kết thành hệ thống đo lường, quản trị và triển khai đủ sâu để thuyết phục nhà đầu tư quốc tế.

Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu ngày càng nhạy cảm với rủi ro khí hậu và xã hội, ESG sẽ tiếp tục là một trong những tiêu chí quyết định khả năng tăng trưởng dài hạn của các tập đoàn tài chính. Những tổ chức coi ESG là chi phí tuân thủ sẽ gặp khó; ngược lại, những tổ chức tích hợp ESG vào chiến lược, sản phẩm và vận hành có thể biến áp lực bền vững thành lợi thế cạnh tranh.

Với các nền kinh tế đang chuyển dịch nhanh như Việt Nam, sự tham gia của các định chế tài chính khu vực có kinh nghiệm ESG không chỉ mang ý nghĩa vốn, mà còn góp phần hình thành chuẩn mực thị trường. Trong dài hạn, chính những chuẩn mực đó sẽ quyết định ai là người ở lại và ai bị loại khỏi cuộc chơi tài chính toàn cầu đang tái định hình.

Huyền Trang