Bài học tái cấu trúc đô thị nhìn từ Paris đến Seoul

Từ Paris hoa lệ đến kỳ tích Seoul

Vào giữa thế kỷ 19, Paris gặp tình trạng hạ tầng quá tải, mật độ dân cư cao kỷ lục và điều kiện vệ sinh kém. Khi đó, Nam tước Haussmann đã thực hiện một cuộc tái cấu trúc chấn động lịch sử bằng cách phá bỏ hơn 20.000 ngôi nhà cũ để xây dựng các đại lộ rộng lớn và hệ thống công viên.

Kết quả của cuộc di dân cưỡng bách này đã tạo nên một Paris hoa lệ như ngày nay. Nhưng cái giá phải trả cũng rất lớn: chi phí sinh hoạt tại lõi đô thị tăng vọt, đẩy tầng lớp lao động ra vùng ngoại ô.

Theo dữ liệu từ các báo cáo từ Viện Quy hoạch Đô thị Paris (Institut Paris Region), cấu trúc xã hội Paris đã thay đổi vĩnh viễn, biến nội đô thành khu vực của giới tinh hoa và khách du lịch trong khi 350.000 người dân lao động (phần lớn là tầng lớp lao động nghèo) đã bị buộc phải rời bỏ nhà cửa để nhường chỗ cho các đại lộ rộng lớn.

Rõ ràng nếu không kiểm soát tốt giá bất động sản và chi phí dịch vụ sau tái thiết, chúng ta có nguy cơ mất đi "linh hồn" của phố cũ khi những người lao động bình dân, những người tạo ra nhịp sống đặc trưng của một thành phố sẽ không còn khả năng bám trụ.

Một ví dụ gần gũi và mang tính thời đại hơn là Seoul, Hàn Quốc. Trong giai đoạn bùng nổ kinh tế, Seoul đã phải đối mặt với áp lực dân số kinh khủng. Chính phủ Hàn Quốc không chỉ đơn thuần bảo người dân rời đi, họ xây dựng các "Thành phố mới" (New Towns) như Bundang hay Ilsan.

Số liệu từ Statistics Korea cho thấy, các đô thị vệ tinh này không chỉ là nơi ngủ nghỉ mà là những trung tâm kinh tế độc lập. Chính phủ đã di dời các cơ quan hành chính, trường đại học và khuyến khích doanh nghiệp đặt trụ sở tại đây bằng các chính sách thuế. Nhờ đó, áp lực lên lõi Seoul giảm đáng kể mà không gây ra cú sốc về việc làm.

Bất chấp điều đó, rất nhiều người dân vẫn đổ về Seoul khiến giá BĐS tại đây tăng liên tục, tạo nên những cơn sốt giá nhà không tưởng.

Một ví dụ nữa cho chiến lược di dời sinh kế là Bắc Kinh-Trung Quốc. Thủ đô này từng quá tải với 22 triệu dân, tắc nghẽn giao thông và ô nhiễm nghiêm trọng. Bởi vậy không chỉ di dời dân cư, chính quyền Bắc Kinh còn di dời toàn bộ các chức năng phi thủ đô (trường đại học, bệnh viện, trụ sở doanh nghiệp nhà nước) ra Tân khu Hùng An (cách Bắc Kinh 100km).

Thay vì chỉ di dời dân, họ di dời "sinh kế". Khi các cơ quan và trường học đi, hàng trăm nghìn người lao động và sinh viên cũng sẽ chuyển đi theo một cách tự nhiên hơn.

*Nguồn: World Bank, Statistics Korea, Viện Quy hoạch Đô thị Paris

Băng Băng