Bác sĩ cảnh báo món cá quen thuộc nhưng chứa độc tố cực mạnh, gây rối loạn thần kinh: Mua cá đừng tham to vác nặng!
Chất độc Ciguatoxin không thể loại bỏ bằng nhiệt độ cao. Do đó, cần áp dụng các biện pháp phòng ngừa ngộ độc ngay từ khâu lựa chọn cá.
Vừa qua, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức tiếp nhận một gia đình gồm ba mẹ và hai con gái (13 và 15 tuổi, cư trú tại phường Linh Xuân, TP.HCM) sau khi cùng ăn cá mú đỏ trong bữa cơm tại nhà. Sau bữa ăn, cả bốn người lần lượt xuất hiện đau bụng âm ỉ, tiêu chảy, nôn ói nhiều, kèm mệt lả.
Theo đó, gia đình được đưa đến bệnh viện ngày 17/01/2026. Tại Khoa Cấp cứu, hai bệnh nhi được ghi nhận nhịp tim chậm và huyết áp thấp. Sau khi được đánh giá và xử trí ban đầu, hai em được chuyển đến Khoa Hồi sức tích cực Nhi – Sơ sinh để theo dõi liên tục. Ba mẹ của bệnh nhi cũng được chuyển đến Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc do diễn tiến tương tự, cần tiếp tục theo dõi và điều trị.
Trong thời gian điều trị tại Khoa Hồi sức tích cực Nhi – Sơ sinh, hai bệnh nhi được theo dõi sát các chỉ số sinh tồn và chăm sóc hỗ trợ. Các triệu chứng tiêu hóa và toàn thân giảm dần; tình trạng mệt lả, choáng váng cải thiện, nhịp tim và huyết áp ổn định trở lại. Hướng xử trí tập trung vào ổn định huyết động, kết hợp chăm sóc hỗ trợ và theo dõi diễn tiến để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường. Sau hơn 3 ngày điều trị, tình trạng lâm sàng của các thành viên trong gia đình cải thiện tốt, các chỉ số sinh tồn duy trì trong giới hạn an toàn, không ghi nhận biến chứng và được xuất viện trong tình trạng sức khỏe ổn định.
4 người ở TP.HCM đi cấp cứu vì ngộ độc sau khi ăn cá biển
Ngộ độc Ciguatoxin từ bữa ăn gia đình
Theo các bác sĩ, việc nhiều người cùng xuất hiện triệu chứng sau một bữa ăn cá biển là dấu hiệu gợi ý quan trọng. Khi kết hợp với loại cá được sử dụng là cá mú (nhóm cá thường sống gần rạn san hô) và các biểu hiện tiêu hóa kèm rối loạn tim mạch ghi nhận ở người bệnh, ê-kíp nghĩ nhiều đến ngộ độc độc tố Ciguatoxin – một dạng ngộ độc cá biển đặc trưng.
Ngộ độc Ciguatoxin không chỉ gây rối loạn tiêu hóa như nôn ói, tiêu chảy, đau bụng mà còn có thể kèm mệt lả, choáng váng. Một số trường hợp có thể xuất hiện triệu chứng thần kinh như tê rần quanh miệng, tay chân, chóng mặt. Đáng lưu ý, độc tố này có thể ảnh hưởng tim mạch – huyết động, biểu hiện bằng nhịp tim chậm và tụt huyết áp, cần được theo dõi sát và chăm sóc tích cực tại cơ sở y tế.
Ciguatoxin là độc tố xuất phát từ vi tảo biển, tích lũy trong cá qua chuỗi thức ăn. Độc tố này không bị phá hủy bởi nấu chín hay chế biến thông thường, vì vậy người ăn khó nhận biết nguy cơ chỉ qua mùi vị hay hình thức. Các loài cá sống hoặc kiếm ăn gần hệ sinh thái rạn san hô, đặc biệt là cá lớn như cá mú, cá hồng, cá nhồng, cá chình, cá cam… có nguy cơ tích lũy độc tố cao hơn.
Điểm đáng lưu ý là ngộ độc Ciguatoxin có thể diễn tiến khó lường và chưa có thuốc giải độc đặc hiệu. Điều trị hiện nay chủ yếu là điều trị hỗ trợ, theo dõi sát và xử trí kịp thời khi có biểu hiện ảnh hưởng toàn thân hoặc tim mạch – huyết động. Người bệnh có thể giảm triệu chứng tiêu hóa nhưng vẫn còn nguy cơ xuất hiện hoặc kéo dài các rối loạn khác, do đó cần được theo dõi tại cơ sở y tế.
BSCKII. Nguyễn Hà Phương, Trưởng Khoa Hồi sức tích cực Nhi – Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức cho biết: “Ngộ độc Ciguatoxin có biểu hiện đa dạng và diễn tiến không đồng nhất giữa các người bệnh. Trong bối cảnh nghi ngờ ngộ độc sau ăn cá biển, việc đánh giá và theo dõi y tế là cần thiết, ngay cả khi triệu chứng ban đầu chưa rầm rộ. Các dấu hiệu như choáng váng, mạch chậm, huyết áp thấp là biểu hiện của ảnh hưởng tim mạch – huyết động, cho thấy nguy cơ diễn tiến nặng và cần được theo dõi liên tục, xử trí kịp thời. Việc chậm trễ trong theo dõi có thể làm tăng nguy cơ biến chứng do mất nước, rối loạn điện giải hoặc mất ổn định huyết động.”
Từ trường hợp trên, các bác sĩ khuyến cáo: Khi cơ thể xuất hiện biểu hiện bất thường sau ăn cá biển, đặc biệt nếu có choáng váng, mệt lả, nhịp tim chậm, huyết áp thấp hoặc nhiều người cùng có triệu chứng sau một bữa ăn, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và theo dõi kịp thời nhằm hạn chế nguy cơ biến chứng và đảm bảo hồi phục an toàn.
Cách phòng tránh ngộ độc Ciguatoxin
Ciguatoxin là độc tố xuất phát từ vi tảo biển, tích lũy trong cá qua chuỗi thức ăn
Như đã nói, chất độc Ciguatoxin không thể loại bỏ bằng nhiệt độ cao. Do đó, cần áp dụng các biện pháp phòng ngừa ngộ độc ngay từ khâu lựa chọn thực phẩm.
Tránh tiêu thụ cá có trọng lượng lớn từ vùng biển nhiệt đới
Ciguatoxin tích lũy theo chuỗi thức ăn, nên các loài cá lớn như cá mú, cá nhồng, cá hồng, cá cam có nguy cơ chứa hàm lượng độc tố cao hơn. Theo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), hơn 400 loài cá đã được xác nhận có thể chứa độc tố này.
Không ăn nội tạng cá
Gan, ruột, trứng cá, mỡ cá và đầu cá có nồng độ Ciguatoxin cao hơn so với phần thịt. Một số nghiên cứu cho thấy nội tạng cá có thể chứa lượng độc tố gấp 10 lần phần thịt cá. Do đó, không nên ăn các bộ phận này để giảm nguy cơ tiếp xúc với độc tố.
Mua cá từ nguồn an toàn
Nên mua cá biển từ các nhà cung cấp uy tín, có chứng nhận kiểm định chất lượng. Ở một số quốc gia, có hệ thống giám sát thực phẩm và cảnh báo ngộ độc Ciguatoxin, giúp người tiêu dùng nhận biết các đợt cá nhiễm độc. Bạn nên tránh mua các loài cá lớn sống gần rạn san hô như cá nhồng, cá mú, cá hồng. Bạn cũng không nên mua cá có nguồn gốc không rõ ràng hoặc được đánh bắt từ vùng biển nhiệt đới, nơi nguy cơ nhiễm độc cao hơn.
Kiểm tra cảnh báo về thực phẩm nhiễm độc
Ở Việt Nam, Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế thường cập nhật danh sách thực phẩm có nguy cơ cao. Trên trang web chính thức của Cục, mục "Cảnh báo về An toàn thực phẩm" cung cấp các thông tin liên quan đến những sản phẩm không đảm bảo an toàn, giúp người dân nhận biết và phòng tránh. Mỗi người tiêu dùng cần theo dõi thông tin để tránh mua phải cá có nguy cơ nhiễm độc.
