AI không tốt như quảng cáo: 75% CIO thừa nhận đã mắc bẫy khi chọn nền tảng trí tuệ nhân tạo, đốt hàng triệu USD để mua về sự hối hận
Khảo sát cho thấy 71% ngân sách AI có nguy cơ bị "khai tử", liệu cuộc thanh lọc AI có sắp bắt đầu?
Cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ trong 18 tháng qua đã khiến các doanh nghiệp rơi vào trạng thái "fomo" (sợ bỏ lỡ cơ hội) cực độ. Tuy nhiên, sau những khoản đầu tư khổng lồ, một thực tế phũ phàng đang lộ diện: Đại bộ phận các Giám đốc Công nghệ (CIO) đang cảm thấy hối hận về những quyết định mua sắm AI vội vã của mình.
Theo một khảo sát mới nhất từ nhà cung cấp giải pháp điều phối AI Dataiku, có tới 3/4 số CIO được hỏi thừa nhận họ cảm thấy nuối tiếc về ít nhất một lựa chọn nền tảng hoặc nhà cung cấp AI lớn trong vòng 1,5 năm qua. Sự thất vọng này không chỉ đến từ việc công cụ không đạt kỳ vọng, mà còn từ những kết quả AI "không thể giải thích nổi" đang đẩy các nhà lãnh đạo công nghệ vào thế khó trước hội đồng quản trị.
Bẫy chi phí chuyển đổi
Một trong những con số đáng báo động nhất từ báo cáo là 29% CIO cho biết họ từng bị yêu cầu phải giải trình về các kết quả đầu ra của AI mà chính họ cũng không thể hiểu hoàn toàn.
Trưởng bộ phận chiến lược AI Kurt Muehmel tại Dataiku bày tỏ sự lo ngại về việc các doanh nghiệp đang vận hành dựa trên những hệ thống mà họ không kiểm soát được. Ông cho rằng trong cơn phấn khích muốn triển khai công nghệ, chúng ta đã đi nhanh hơn khung quản trị từ một đến hai bước.
Khác với Machine Learning (máy học) của thập kỷ trước vốn có lộ trình phát triển năng lực dần dần, AI (đặc biệt là các tác nhân AI như AI agents) đang di chuyển với tốc độ chóng mặt. Ngành công nghiệp vẫn chưa kịp định nghĩa rõ ràng các tiêu chuẩn quản trị hay quy trình vận hành tối ưu, dẫn đến việc doanh nghiệp triển khai công nghệ trong trạng thái "vừa chạy vừa xếp hàng".
Bên cạnh đó, nỗi hối hận của các CIO còn gắn liền với một thuật ngữ kinh tế quen thuộc: Chi phí chuyển đổi. Nhiều công ty khi ra mắt các đại lý AI đã gắn chặt hạ tầng của mình vào một nhà cung cấp cụ thể.
Điều này tạo ra một kịch bản rủi ro cao khi một mô hình AI khác tốt hơn xuất hiện trên thị trường. Việc bóc tách logic từ hệ thống cũ để chuyển sang nền tảng mới trở nên cực kỳ đắt đỏ và phức tạp.
Ngoài ra, áp lực từ cấp trên đang đè nặng lên vai các lãnh đạo CNTT. Khảo sát của Dataiku cho thấy khoảng 60% CIO cho biết các CEO đã bắt đầu đặt câu hỏi nghi vấn về quyết định chọn nhà cung cấp AI của họ. Thậm chí, 71% tin rằng ngân sách dành cho AI sẽ bị cắt giảm hoặc đóng băng nếu các mục tiêu đề ra không được đáp ứng vào giữa năm 2026.
Phó Chủ tịch kỹ thuật Tomas Kazragis tại Omnisend thừa nhận ông từng bị cuốn vào làn sóng cường điệu và thúc ép kết quả quá mức. Ông chia sẻ rằng trong giai đoạn đầu, công ty đã yêu cầu nhân viên hành động mà không có mục tiêu xác định rõ ràng hoặc kết quả có thể đo lường được. Ông nhận định thị trường hiện tại là sự pha trộn giữa những lời hứa hão huyền và những đổi mới thực sự giá trị.
Dù nhiều CIO đang đối mặt với sự hối tiếc, một số khác lại coi đây là chi phí tất yếu của quá trình đổi mới. Lior Gavish, nhà đồng sáng lập và CTO của Monte Carlo, cho rằng những thất bại là điều thiết yếu trong một không gian tiến hóa nhanh như AI. Theo ông, thị trường đang chuyển dịch từ giai đoạn thử nghiệm sang giai đoạn chịu trách nhiệm về hiệu quả (ROI).
Doanh nghiệp hiện không còn thỏa mãn với các bản demo hào nhoáng mà bắt đầu đặt ra những câu hỏi hóc búa hơn về độ tin cậy, quản trị và lợi nhuận thực tế. Sự tập trung đang chuyển dần từ tốc độ sang lòng tin và tính kỷ luật trong vận hành.
Tuy nhiên, Maya Mikhailov, CEO của SAVVI AI, chỉ ra một sự đứt gãy lớn giữa những lời hứa hẹn mà các nhà cung cấp bán cho cấp quản lý và thực tế về mức độ sẵn sàng của dữ liệu tại doanh nghiệp. Bà nhấn mạnh rằng chiến lược "mua ChatGPT rồi tính sau" không phải là một chiến lược kinh doanh đúng đắn.
Trong kịch bản đó, các CIO thường là người phải "giơ đầu chịu báng" cho những quyết định mang tính cảm tính từ ban lãnh đạo, ngay cả khi họ phải làm việc với các hệ thống cũ kỹ và quy trình rệu rã.
Cuộc chơi AI giờ đây không còn dành cho những kẻ nhanh chân nhưng thiếu tính toán. Để sống sót qua giai đoạn "tỉnh mộng" này, các doanh nghiệp cần xác định rõ nhu cầu thực tế và mức độ phức tạp của công nghệ thay vì chạy theo những xu hướng nhất thời.
*Nguồn: Fortune, BI
