80.000 việc làm ngành công nghệ 'bốc hơi' sau 3 tháng đầu năm vì AI, loạt sinh viên ra trường không tìm được việc

Tác động thực sự của trí tuệ nhân tạo vẫn chưa được bộc lộ đầy đủ, ngay cả khi ngành công nghệ toàn cầu đã cắt giảm gần 80.000 việc làm chỉ trong ba tháng đầu năm 2026, theo Giám đốc AI của một trong những công ty outsourcing lớn nhất thế giới.

Theo phân tích của RationalFX, tổng cộng 78.557 việc làm công nghệ đã bị cắt giảm từ ngày 1/1 đến 1/4, trong đó Mỹ chiếm tới 76,7%. Đáng chú ý, gần một nửa, tương đương 37.638 việc làm, được cho là có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc triển khai AI và tự động hóa quy trình.

Ông Babak Hodjat, Giám đốc AI của Cognizant, cho rằng phải mất tới một năm nữa mới có thể thấy rõ tác động thực sự của công nghệ này lên lực lượng lao động. “Tôi không chắc những đợt cắt giảm này có thực sự do AI hay không,” ông nói, cho rằng nhiều quyết định giảm nhân sự xuất phát từ “kỳ vọng” về AI hơn là hiệu quả thực tế.

“Đôi khi AI trở thành ‘vật tế thần’ về mặt tài chính - khi doanh nghiệp tuyển dụng quá nhiều hoặc muốn thu hẹp quy mô, họ đổ lỗi cho AI”, ông nói thêm.

Dù vậy, ông cũng thừa nhận việc AI dẫn đến cắt giảm nhân sự là điều khó tránh, nhưng phải “6 tháng, 9 tháng hoặc một năm nữa” các doanh nghiệp mới thực sự thấy được lợi ích về năng suất.

“Đây sẽ là một quá trình chuyển đổi đau đớn với tất cả chúng ta,” ông nói, đồng thời cảnh báo rằng sự “đau đớn” này sẽ còn gia tăng khi doanh nghiệp tích hợp AI sâu hơn vào hoạt động.

Bản thân Cognizant cũng đang trải qua quá trình chuyển đổi đó. Dù phần lớn doanh thu vẫn đến từ dịch vụ outsourcing (BPO), công ty đang phát triển các công cụ AI agent có thể thay thế chính những công việc từng được thuê ngoài. Cognizant đã thành lập các phòng thí nghiệm AI tại San Francisco và Bengaluru để phát triển các công nghệ tiên tiến như tinh chỉnh mô hình ngôn ngữ lớn và triển khai AI agent.

“Chúng tôi buộc phải làm vậy”, Hodjat nói, khi khách hàng ngày càng yêu cầu tích hợp AI vào dịch vụ IT truyền thống. “Kỳ vọng về năng suất khi viết code cho khách hàng đã thay đổi. Chúng tôi phải làm việc hiệu quả hơn.”

Dù các công cụ AI như OpenClaw giúp triển khai AI agent nhanh hơn, Hodjat cho rằng chúng vẫn thiếu độ bảo mật và độ tin cậy cần thiết cho doanh nghiệp. Vì vậy, Cognizant đã phát triển nền tảng AI riêng, cho phép khách hàng xây dựng, triển khai và giám sát các agent trong một hệ thống tập trung, có kiểm soát.

Theo ông, nhiều khách hàng từng thử các giải pháp AI “đóng gói sẵn” nhưng không đạt hiệu quả về hiệu suất hoặc bảo mật. “Có một kỳ vọng rằng AI sẽ làm được tất cả, nên không cần đến các công ty dịch vụ nữa. Nhưng thực tế là bạn vẫn cần ‘khâu cuối cùng’ để vận hành hệ thống cho doanh nghiệp”.

Công ty niêm yết trên Nasdaq này ghi nhận doanh thu năm 2025 đạt 21,1 tỷ USD, tăng 7% so với cùng kỳ, trong khi mảng BPO tăng trưởng 9%. Hơn 70% nhân sự của Cognizant làm việc tại Ấn Độ.

Hodjat cho biết công ty không có kế hoạch sa thải lực lượng này khi AI phát triển, mà sẽ đào tạo họ để sử dụng AI hiệu quả hơn, qua đó nâng cao năng suất và đảm nhận thêm công việc từ khách hàng. Cognizant cũng đang tuyển dụng thêm sinh viên mới tốt nghiệp, dù xu hướng chung là thu hẹp các vị trí cấp thấp.

“Sẽ có rất nhiều người ra trường không tìm được việc vì thiếu kinh nghiệm. Doanh nghiệp cần tuyển họ, đào tạo họ cách sử dụng AI trong từng lĩnh vực cụ thể,” ông nói, đồng thời cho rằng so với tuyển nhân sự giàu kinh nghiệm, cách này “rẻ hơn và nhanh hơn”.

Theo: Nikkei Asia

Vũ Anh