5 việc người xưa dặn kỹ để "trải đường" cho năm mới hanh thông trong tháng Chạp

Có bao giờ bạn cảm thấy tháng Chạp trôi qua nhanh như một cái chớp mắt không? Giữa những bộn bề deadline, tiệc tùng tất niên và lo toan sắm sửa, chúng ta thường dễ bỏ qua những khoảng lặng cần thiết. Người xưa quan niệm rằng, tháng Chạp (tháng 12 Âm lịch) là tháng quan trọng nhất trong năm, bởi nó nắm giữ chìa khóa của sự chuyển giao. Giống như việc muốn rót nước mới vào ly, ta phải đổ hết nước cũ đi vậy.

Để năm mới được hanh thông, tài lộc, các cụ ngày xưa luôn dặn con cháu phải chu toàn 5 việc "lấy may" này. Đó là những liệu pháp tinh thần tuyệt vời giúp chúng ta bước sang năm mới với một tâm thế nhẹ nhõm và an nhiên nhất.

1. Tảo mộ (tạ mộ)

Người xưa thường ví von tháng Chạp như một bến đò cuối cùng trước khi con thuyền thời gian cập bến bờ mùa xuân. Chữ "Chạp" trong tiếng Hán xưa có nghĩa là lễ tế, là sự kết nối giữa con người với thần linh và tổ tiên. Vì thế, việc đầu tiên và quan trọng nhất mà ông bà ta luôn đau đáu nhắc nhở con cháu chính là lễ Tảo mộ (Tạ mộ) . Trong tâm thức người Việt, "trần sao âm vậy", cuối năm người sống sửa sang nhà cửa thì cũng phải chăm chút lại "ngôi nhà" của ông bà tổ tiên.

Một buổi chiều đông, cả gia đình cùng nhau ra đồng, nhổ vài cọng cỏ dại, đắp lại nấm đất cho đầy đặn, thắp một nén nhang thơm mời tổ tiên về ăn Tết. Hành động ấy tuy nhỏ nhưng mang ý nghĩa kết nối thiêng liêng. Người xưa tin rằng, phúc đức tại mẫu, lộc lá tại đường, khi ta biết uống nước nhớ nguồn, chăm sóc phần "gốc rễ" (âm phần) chu đáo, thì cái cây gia đình (dương phần) mới có thể đâm chồi nảy lộc, con cháu mới được tổ tiên che chở, phù hộ độ trì cho một năm mới bình an, tránh được những tai ương vô hình.

2. Dọn dẹp nhà cửa và thanh lý đồ hỏng

Tiếp nối sự kết nối với quá khứ là việc chuẩn bị cho hiện tại bằng nghi thức Dọn dẹp nhà cửa và thanh lý đồ hỏng . Đừng coi đây đơn thuần là việc vệ sinh nhà cửa cho sạch bụi bẩn. Ở góc độ phong thủy và tâm linh, đây là nghi thức "tống cựu nghinh tân" – xua đuổi những uế khí, những năng lượng trì trệ tích tụ suốt một năm qua. Người xưa rất kỵ việc để bát mẻ, đũa gãy, hay những vật dụng hỏng hóc trong nhà qua năm mới.

Những món đồ vỡ nát ấy tượng trưng cho sự sứt mẻ, chia lìa và thất bát. Tháng Chạp là lúc bạn cần mạnh dạn vứt bỏ những thứ không còn dùng đến, lau chùi bàn thờ, giặt giũ chăn màn. Khi ngôi nhà sạch sẽ, luồng sinh khí mới (Dương khí) mới có chỗ để len lỏi vào, mang theo sự tươi mới và may mắn. Một không gian sống gọn gàng cũng giúp tâm trí gia chủ trở nên minh mẫn, sáng suốt hơn để vạch ra những kế hoạch cho tương lai.

3. Trả nợ

Việc thứ ba, nghe thì thực tế nhưng lại mang nặng ý nghĩa về "chữ tín" và sự giải thoát tâm lý, đó là Trả nợ . Các cụ xưa có câu "Nợ không qua năm", ý chỉ việc vay mượn dù là tiền bạc hay ân tình đều nên cố gắng thanh toán sòng phẳng trước đêm Giao thừa. Món nợ cũ giống như một tảng đá nặng đè lên vai, nếu cứ mang theo nó bước sang năm mới, vận khí của bạn sẽ bị trì kéo, khó mà thăng hoa phát đạt được.

Trả hết nợ nần trong tháng Chạp không chỉ giúp bạn giữ được uy tín, lòng tin với mọi người mà còn mang lại cảm giác nhẹ nhõm, tự do tuyệt đối. Khi không còn gánh nặng, đôi chân ta bước vào năm mới sẽ nhẹ nhàng và thanh thoát hơn, sẵn sàng đón nhận những cơ hội tài lộc mới mà không bị vướng bận.

4. Cúng ông Công ông Táo

Bên cạnh việc trả nợ trần gian, tháng Chạp còn là tháng để Cúng ông Công ông Táo , một nét đẹp văn hóa không thể thiếu. Ngày 23 tháng Chạp, mâm cơm cúng tiễn Táo quân về trời không cần quá mâm cao cỗ đầy, nhưng cần sự chỉn chu và lòng thành kính. Đây là lúc gia chủ báo cáo lại một năm sinh hoạt của gia đình, cũng là lời gửi gắm mong cầu Thần Bếp tâu những lời hay ý đẹp với Ngọc Hoàng.

Lễ cúng này nhắc nhở mỗi người trong gia đình nhìn lại cách sống, cách cư xử của mình trong năm qua, để tự răn mình sống tốt hơn, giữ gìn ngọn lửa ấm trong gian bếp. Bếp có ấm, nhà mới an, và sự an yên ấy chính là nền tảng vững chắc nhất cho mọi sự phát triển.

5. Đổ đầy hũ gạo, hũ muối và bể nước

Cuối cùng, một việc làm giản dị nhưng chứa đựng ước mơ về sự no đủ muôn đời của người nông dân xưa: Đổ đầy hũ gạo, hũ muối và bể nước . Trong những ngày cuối cùng của tháng Chạp, các bà các mẹ thường đi chợ mua gạo nếp ngon, muối mặn để đổ đầy các hũ trong bếp. Hũ gạo đầy tượng trưng cho sự sung túc, không lo thiếu đói; hũ muối mặn tượng trưng cho tình cảm gia đình mặn nồng, sắt son.

Việc làm này như một lời khẳng định ngầm: Dù năm cũ có khó khăn thế nào, chúng ta vẫn đã vượt qua và chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực dồi dào nhất để đón năm mới. Bước sang năm mới với những chiếc hũ đầy ắp, tự nhiên trong lòng thấy vững tin lạ thường.

Tháng Chạp, xét cho cùng, là tháng của sự "trở về". Trở về với tổ tiên, trở về với ngôi nhà sạch sẽ, và trở về với sự an nhiên trong tâm hồn. 5 việc làm trên không phải là những phép màu mê tín, mà là những nốt trầm cần thiết để chúng ta sống chậm lại, biết ơn quá khứ và trân trọng hiện tại. Khi tâm ta sáng, lòng ta nhẹ, nhà ta ấm, thì chẳng cần cầu cúng cao xa, may mắn và hạnh phúc sẽ tự tìm đường gõ cửa.

Theo Tú Linh