5 điểm chung của những nhân sự “không ai dám đuổi”

Giữa những đợt cắt giảm nhân đang “âm thầm diễn ra”, có một nhóm người hiếm khi nằm trong danh sách bị gọi tên. Họ không nhất thiết là người giỏi nhất về chuyên môn, cũng chưa chắc là người làm lâu năm nhất, nhưng lại là người mà sếp thực sự ngần ngại khi đưa tên họ vào danh sách sa thải. Điểm chung của họ không nằm ở may mắn, mà ở cách họ tạo ra giá trị theo kiểu “thiếu là xáo xào lên ngay”. Dưới đây là những phẩm chất thường gặp ở kiểu nhân sự gần như không thể thay thế đó.

1. Là người giải quyết vấn đề, không phải người tạo ra vấn đề

Ở môi trường làm việc nào cũng vậy, áp lực luôn là thứ không bao giờ thiếu. Người khiến mình trở nên “khó thay thế” không phải là người giỏi than phiền hay chỉ ra lỗi sai của người khác, mà là người giúp mọi thứ bớt rối hơn.

Họ không đổ lỗi vòng quanh khi có sự cố, cũng không vô tình làm mọi việc phức tạp thêm vì thiếu trách nhiệm hay thiếu để ý. Thay vào đó, họ giữ tinh thần bình tĩnh, nhìn vào cách xử lý trước khi nghĩ đến chuyện quy trách nhiệm. Khi gặp vấn đề, họ tập trung vào câu hỏi: “Giờ làm sao để tình hình tốt hơn?” thay vì “Ai sai trong chuyện này?”.

Quan trọng hơn, họ làm việc có ý thức, hạn chế tối đa việc tạo ra lỗi mới cho hệ thống: kiểm tra kỹ trước khi gửi, hỏi lại khi chưa rõ, và chủ động báo sớm nếu thấy rủi ro. Nhờ vậy, sự có mặt của họ đồng nghĩa với sự ổn định. Trong thời điểm doanh nghiệp phải tinh gọn bộ máy, những người vừa không gây thêm rắc rối vừa giúp xử lý rắc rối luôn là người được giữ lại.

2. Hiểu việc của mình, nhưng cũng hiểu luôn việc của người khác

Những nhân sự dễ bị thay thế thường chỉ làm tròn phần việc được giao, hết ranh giới là dừng. Ngược lại, người “khó thay” thường có cái nhìn rộng hơn vai trò của họ. Họ hiểu công việc của mình ảnh hưởng thế nào đến đồng đội, đến khách hàng, thậm chí đến doanh thu.

Nhờ vậy, khi làm việc, họ tự biết điều chỉnh để không gây tắc nghẽn cho người khác. Họ gửi thông tin đủ và đúng lúc, báo trước các thay đổi có thể ảnh hưởng dây chuyền, và sẵn sàng hỗ trợ khi khâu khác đang quá tải. Kiểu người này giúp bộ máy vận hành trơn tru hơn, nên mất họ đồng nghĩa với việc cả hệ thống phải “hụt chân” một thời gian dài.

3. Đáng tin ở những việc quan trọng, không cần nhắc nhiều

Kỹ năng có thể đào tạo, nhưng sự đáng tin thì phải được xây dựng qua thời gian. Nhân sự không thể thay thế thường có một “thương hiệu cá nhân” rất rõ: đã nhận việc là làm tới nơi tới chốn. Họ ít hứa suông, và càng không có thói quen im lặng khi đang trễ tiến độ.

Khi gặp rủi ro, họ báo sớm thay vì đợi “nước tới chân mới nhảy”. Khi cần thêm thời gian, họ nói rõ lý do và đưa ra mốc mới cụ thể. Cấp trên vì thế có thể yên tâm giao những đầu việc quan trọng mà không phải theo sát từng bước. Trong bối cảnh tinh giản nhân sự, người giúp giảm nhu cầu giám sát luôn là người được giữ lại.

4. Liên tục tự nâng cấp bản thân, không đợi ai ép

Thị trường thay đổi rất nhanh, và công ty luôn ưu tiên giữ lại những người theo kịp sự thay đổi đó. Nhân sự khó thay thế thường không đợi đến khi bị nhắc mới học thêm kỹ năng mới. Họ chủ động cập nhật công cụ, xu hướng, cách làm hiệu quả hơn để cải thiện chính công việc hiện tại.

Điểm đáng nói là họ không học cho có chứng chỉ, mà học để áp dụng. Sau mỗi lần học được thứ mới, họ tìm cách thử nghiệm vào quy trình làm việc, đề xuất cải tiến nhỏ nhưng thực tế. Dần dần, họ trở thành người mang lại những thay đổi tích cực, thay vì chỉ là người vận hành theo lối cũ. Trong mắt doanh nghiệp, người tạo ra sự tiến bộ luôn có giá trị cao hơn người chỉ duy trì hiện trạng.

5. Có thái độ làm việc khiến người khác muốn hợp tác lâu dài

Năng lực giỏi nhưng làm việc khó chịu vẫn có thể bị thay thế nếu gây ảnh hưởng xấu đến cả tập thể. Ngược lại, những nhân sự được giữ lại lâu dài thường là người vừa làm được việc, vừa khiến người khác cảm thấy dễ làm cùng.

Họ biết lắng nghe, phản hồi trên tinh thần xây dựng, và tôn trọng công sức của đồng nghiệp. Khi có mâu thuẫn, họ ưu tiên giải quyết để công việc chạy tiếp thay vì hơn thua đúng sai. Sự chuyên nghiệp trong cách cư xử giúp họ xây dựng mạng lưới quan hệ tốt trong nội bộ. Và khi nhiều người cùng công nhận giá trị của một cá nhân, việc loại họ ra khỏi tổ chức trở thành quyết định rất khó khăn.

Trở thành nhân sự không thể thay thế không phải là làm việc đến kiệt sức hay ôm đồm mọi thứ. Cốt lõi nằm ở chỗ bạn tạo ra giá trị mà người khác cảm nhận rõ ràng: giúp công việc chạy mượt hơn, giúp sếp bớt lo hơn, giúp đồng đội làm việc dễ hơn. Khi bạn gắn mình với hiệu quả chung thay vì chỉ phần việc cá nhân, bạn không còn là một vị trí đơn lẻ, mà trở thành một mắt xích quan trọng trong cả hệ thống. Và những mắt xích như vậy luôn là người cuối cùng bị nghĩ đến khi sóng gió ập tới.

Theo Ngọc Linh