Lời tự thú nghẹn lòng của người đàn ông 64 tuổi bỏ mặc mẹ 92 tuổi đến chết: Bi kịch người già chăm sóc người già
Người mẹ 92 tuổi qua đời trong cô độc, người con trai 64 tuổi tìm đến đồn cảnh sát tự thú cùng lời nghẹn ngào: “Tôi đã quá mệt mỏi với việc chăm sóc mẹ rồi…”
Đằng sau vụ việc gây ám ảnh dư luận tại Nhật Bản không chỉ là một bi kịch gia đình, mà còn phơi bày thực trạng ngày càng phổ biến ở các quốc gia già hóa dân số nhanh. Nơi những người chăm sóc cha mẹ mình cũng đang già đi, kiệt sức và dần bị đẩy đến giới hạn chịu đựng.
“Tôi đã quá mệt mỏi với việc chăm sóc mẹ rồi”
Một vụ việc đau lòng vừa xảy ra tại tỉnh Kagoshima (Nhật Bản) đang khiến dư luận không khỏi bàng hoàng và suy ngẫm.
Ngày 4/6, cảnh sát tỉnh Kagoshima đã bắt giữ một người đàn ông 64 tuổi (vô gia cư) với cáo buộc bỏ mặc người có nghĩa vụ bảo hộ dẫn đến tử vong. Nạn nhân chính là người mẹ 92 tuổi của ông. Tại cơ quan điều tra, người đàn ông thừa nhận hành vi và khai rằng bản thân đã quá mệt mỏi với việc chăm sóc mẹ. Trước đó, đầu tháng 6, ông đã chủ động đến một đồn cảnh sát tại tỉnh Tokushima để tự thú và trình bày về tình trạng kiệt sức kéo dài của mình.
Nhật Bản đang ngày một già hóa dân số.
Theo thông tin từ cảnh sát, hai mẹ con sống cùng nhau tại thành phố Ichikikushikino. Người con trai là người duy nhất đảm nhận việc chăm sóc mẹ già. Khoảng thời gian từ đầu tháng 4 đến đầu tháng 5, do quá kiệt quệ cả về thể chất lẫn tinh thần, ông đã bỏ mặc mẹ ở nhà. Đến ngày 8/5, một người họ hàng vì không thể liên lạc được nên đến kiểm tra và bàng hoàng phát hiện cụ bà đã tử vong trên giường ngủ. Kết quả khám nghiệm cho thấy cụ bà qua đời vào khoảng đầu tháng 5 và không có dấu hiệu bị tác động ngoại lực.
Sau khi ra đầu thú, người đàn ông được đưa vào bệnh viện để điều trị sức khỏe và tâm lý trước khi chính thức bị bắt giữ phục vụ điều tra.
Vụ việc nhanh chóng thu hút sự chú ý của truyền thông Nhật Bản. Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung vào khía cạnh pháp lý, nhiều người cho rằng đây còn là một lát cắt đáng suy ngẫm về thực trạng già hóa dân số và áp lực chăm sóc người cao tuổi đang ngày càng gia tăng tại quốc gia này.
Khi người chăm sóc cũng đã bước vào tuổi già
Nhật Bản hiện là một trong những quốc gia già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Vấn đề còn nằm ở chỗ đây không còn đơn thuần là một xã hội già hóa, mà đang bước vào giai đoạn được nhiều chuyên gia gọi là “siêu già hóa”.
Các số liệu mới nhất từ Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản cho thấy tính đến năm 2025, số người từ 65 tuổi trở lên đã đạt mức kỷ lục 36,19 triệu người, chiếm 29,4% dân số cả nước. Nói cách khác, cứ gần 3 người Nhật thì có 1 người trên 65 tuổi. Ở chiều ngược lại, nguồn nhân lực và thế hệ kế cận của Nhật Bản tiếp tục suy giảm. Số trẻ em được sinh ra trong năm 2025 chỉ còn 671.236, đánh dấu năm thứ 10 liên tiếp sụt giảm và là mức thấp nhất kể từ khi nước này bắt đầu thống kê vào năm 1899.
Chính sự đảo chiều dân số này đang làm thay đổi cấu trúc gia đình truyền thống của Nhật Bản. Ngày càng nhiều gia đình chỉ còn một người con hoặc không có người thân ở gần để san sẻ trách nhiệm. Kết quả là không ít người ở độ tuổi 60, 70 thậm chí 80 phải một mình chăm sóc cha mẹ trên 90 tuổi trong nhiều năm liền. Hiện tượng này được gọi là “lão lão hộ lý” (rou-rou kaigo) và ngày càng trở nên phổ biến, dùng để chỉ tình trạng người cao tuổi phải chăm sóc những người thân còn lớn tuổi hơn hoặc có sức khỏe yếu hơn mình.
Nhật Bản đang ngày một già hóa dân số.
Tại Nhật Bản, không hiếm những người ngoài 70 tuổi chăm sóc cha mẹ ngoài 90 tuổi, hoặc những cặp vợ chồng đều trên 80 tuổi phải chăm sóc lẫn nhau khi một người mất khả năng tự sinh hoạt.
Người đàn ông trong vụ việc ở Kagoshima năm nay 64 tuổi. Dù vẫn được xem là người chăm sóc, ông cũng đã bước vào giai đoạn mà sức khỏe và khả năng chịu đựng không còn như thời trẻ. Trong nhiều gia đình Nhật Bản hiện nay, khoảng cách giữa người chăm sóc và người cần được chăm sóc đang ngày càng thu hẹp.
Điều đáng nói là việc chăm sóc người già thường không kéo dài vài tuần hay vài tháng mà có thể kéo dài nhiều năm. Với những người mắc bệnh mãn tính, sa sút trí tuệ hoặc mất khả năng vận động, người chăm sóc gần như phải túc trực liên tục.
Áp lực lớn nhất đôi khi không nằm ở công việc chăm sóc hằng ngày mà ở cảm giác không nhìn thấy điểm kết thúc. Người chăm sóc phải chứng kiến sức khỏe của người thân ngày một suy giảm trong khi bản thân cũng già đi theo năm tháng.
Ở Nhật tương truyền từng có tục lệ tên là Ubasute (dịch theo nghĩa đen là vứt bỏ người già).
Nhiều nghiên cứu tại Nhật Bản cho thấy không ít người chăm sóc rơi vào trạng thái mất ngủ kéo dài, trầm cảm, cô lập xã hội hoặc kiệt sức nghiêm trọng. Họ dần thu hẹp các mối quan hệ, từ bỏ công việc và sở thích cá nhân để dành toàn bộ thời gian cho người thân.
Đó cũng là lý do những vụ việc như tại Kagoshima thường gây ra nhiều tranh luận. Về mặt pháp luật, hành vi bỏ mặc người mẹ già dẫn đến tử vong là điều không thể biện minh. Tuy nhiên, ở góc độ xã hội, câu chuyện cũng cho thấy những áp lực khổng lồ mà người chăm sóc đang phải gánh chịu trong một đất nước có dân số ngày càng già đi.
Lời thú nhận “Tôi đã quá mệt mỏi với việc chăm sóc mẹ rồi…” không thể xóa bỏ trách nhiệm của người con trai. Nhưng nó phản ánh một thực tế đáng lo ngại, trong xã hội già hóa, không chỉ những người cần được chăm sóc mới dễ tổn thương, mà cả những người đang âm thầm chăm sóc họ mỗi ngày cũng có thể trở thành nạn nhân của sự cô đơn, kiệt quệ và tuyệt vọng.