Đi ngược cả thế giới, Mỹ cô lập mình khỏi cuộc đua xe điện, sai lầm vì làm 1 điều với hàng Trung Quốc

Theo báo cáo Triển vọng Xe điện hằng năm của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), doanh số EV toàn cầu đã tăng trưởng 20%, vượt mốc 20 triệu chiếc. Hiện tại, cứ 4 chiếc ô tô mới được bán ra trên thế giới thì có 1 chiếc là xe điện.

Thế nhưng, tại Mỹ, bức tranh lại nhuốm màu ảm đạm. Dữ liệu từ Kelley Blue Book (thuộc Cox Automotive) - đơn vị theo dõi doanh số ô tô hàng đầu quốc gia này - vạch rõ: doanh số xe điện tại Mỹ đã sụt giảm 2%.

Chi phí nhiên liệu leo thang trên diện rộng đã đẩy người tiêu dùng toàn cầu tìm đến xe điện với tốc độ kỷ lục. Giá xăng tại Mỹ cũng tăng phi mã, vượt ngưỡng 4 USD/gallon. Tuy nhiên, người tiêu dùng Mỹ lại có quá ít lựa chọn EV, đặc biệt là ở phân khúc xe giá rẻ. Những dòng xe Trung Quốc, động cơ chính thúc đẩy sự phát triển của xe điện trên toàn thế giới, đang phải gánh mức thuế trừng phạt lên tới 100% tại Mỹ, chưa kể khoản thuế riêng 25% áp dụng cho tất cả các loại xe nhập khẩu.

“Đây là một cuộc khủng hoảng về mặt cấu trúc nguồn cung, chứ không phải là vấn đề giá xăng,” ông Egor Prokhodtsev, nhà phân tích nghiên cứu trưởng về vận tải và di chuyển tại công ty tư vấn Wood Mackenzie, chia sẻ với tờ Rest of World. “Việc chính phủ xóa bỏ các khoản trợ cấp đã khiến tử huyệt cấu trúc này không thể tiếp tục bị ngó lơ.”

Tại hầu hết các quốc gia, một chiếc sedan điện cỡ nhỏ có chi phí sở hữu rẻ hơn đáng kể so với một chiếc xe xăng tương đương, ngay cả khi không có trợ cấp chính phủ. Tuy nhiên, những dòng xe mang lại mức tiết kiệm lý tưởng đó đều được sản xuất tại Trung Quốc và bị chặn đứng hoàn toàn khỏi thị trường Mỹ. Trong khi đó, chưa một nhà sản xuất ô tô nội địa nào của Mỹ đủ năng lực tạo ra một sản phẩm thay thế với mức giá cạnh tranh tương tự.

Tình hình càng trở nên tồi tệ khi chính sách hoàn thuế trị giá 7.500 USD giúp giảm giá mua EV cho người dân Mỹ đã chính thức hết hạn. Nước Mỹ đã tự tay thiết lập một gọng kìm tài chính: vừa chặn đứng các dòng xe giá rẻ nước ngoài bằng thuế quan, vừa khai tử khoản trợ cấp vốn là bệ đỡ giúp EV tiếp cận số đông người tiêu dùng.

Hệ quả là doanh số EV quý IV tại Mỹ đã lao dốc không phanh 36% so với cùng kỳ năm ngoái, và tiếp tục giảm 27% trong quý I. Nhiều đại gia ô tô lớn của Mỹ chứng kiến doanh số xe điện sụt giảm từ 60% đến 70% chỉ trong một quý.

Trái ngược với chính sách đóng cửa của Mỹ, Liên minh Châu Âu (EU) và Canada đã chủ động mở cửa thị trường cho xe điện Trung Quốc. Tại EU, khối này cho phép các hãng xe Trung Quốc mở bán tự do với điều kiện phải duy trì mức giá trên ngưỡng sàn quy định để bảo vệ ngành sản xuất nội địa. Tại Canada, quốc gia này đã hạ mức thuế trừng phạt đối với EV Trung Quốc từ 100% xuống chỉ còn 6,1%, với hạn mức nhập khẩu trần là 49.000 xe mỗi năm.

Nhờ những bước đi cởi mở này, doanh số xe điện đã bứt phá hơn 30% tại châu Âu, tăng vọt 80% tại các thị trường châu Á - Thái Bình Dương (ngoại trừ Trung Quốc) và tăng 75% tại khu vực Mỹ Latinh. Khoảng 30 quốc gia trên thế giới đã ghi nhận mức đỉnh lịch sử về doanh số EV theo tháng.

Báo cáo của IEA chỉ rõ, cuộc xung đột dằng dai tại Trung Đông đã đẩy nhanh tiến trình chuyển dịch từ xe xăng sang xe điện tại các quốc gia có sẵn nguồn cung xe giá rẻ. Giá dầu thô Brent đã vọt lên mức trung bình 117 USD, trực tiếp giáng đòn mạnh vào ví tiền của người đi xe xăng.

Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), nơi giá xăng tăng vọt 45%, Al-Futtaim Electric Mobility - nhà phân phối độc quyền của hãng xe điện BYD - cho biết lượng khách hàng đến tìm hiểu về xe điện đã tăng gần gấp đôi. Ngược lại, tại Mỹ, xe điện chỉ chiếm vỏn vẹn 5,8% tổng doanh số xe mới bán ra trong quý I, tức đã bị cắt giảm đi một nửa so với tỷ trọng mà quốc gia này từng đạt được chỉ 6 tháng trước đó.

Nguy cơ bị cô lập

Viễn cảnh nước Mỹ bị cô lập hoàn toàn khỏi làn sóng xe điện giá rẻ đang định hình lại bản đồ tài chính toàn cầu là một rủi ro có thật. Ông David Hart, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR) có trụ sở tại New York, nhận định hố sâu ngăn cách này khó có thể được lấp đầy dưới các khung chính sách hiện tại của Washington.

“Người tiêu dùng Mỹ sẽ dần nhận ra những gì họ đang bị bỏ lỡ,” ông Hart thẳng thắn chia sẻ.

Dẫu vậy, một số chuyên gia lập luận rằng các biện pháp áp thuế của Mỹ là hoàn toàn có cơ sở, bởi các hãng xe Trung Quốc xây dựng được lợi thế cạnh tranh về giá chủ yếu là nhờ bầu sữa trợ cấp của Bắc Kinh và các hành vi thương mại làm bóp méo thị trường. Nhiều nhà sản xuất ô tô từ Hàn Quốc, Nhật Bản và châu Âu hiện cũng đang ráo riết tự phát triển các dòng EV giá rẻ của riêng họ để chuẩn bị tổng tấn công vào thị trường Mỹ.

“Tôi không tin rằng chính sách của Mỹ đang cắt đứt ngành công nghiệp ô tô nội địa khỏi ranh giới công nghệ toàn cầu,” một chuyên gia vĩ mô nhận định. “Điều đó không có nghĩa là các hãng xe khác trên thế giới sẽ ngừng đổi mới sáng tạo để tạo ra các dòng EV cạnh tranh về giá.”

Theo: Rest of World, WSJ

Vũ Anh