Đầu tư dài hạn vào doanh nghiệp chưa niêm yết hay Mua cổ phiếu trên sàn chứng khoán - Những nguyên tắc cơ bản (P.3)

01/01/2020 02:00 PM | Kinh doanh

Vào những năm 2006 – 2008, nói đến đầu tư dài hạn thì thị trường Việt Nam sẽ cười. Ai cũng mong làm giàu nhanh. Mua một phát giá lên ngay, chứ công đâu mà chờ 10, 20 năm? Lúc đó thị trường hầu như không có nhà đầu tư dài hạn nào, ngoài các cổ đông sáng lập, HĐQT của các doanh nghiệp, và những nhà đầu tư mua nhầm cổ phiếu bị lỗ quá, nên chuyển qua "ôm" dài hạn.

Đầu tư dài hạn vào doanh nghiệp chưa niêm yết hay Mua cổ phiếu trên sàn chứng khoán - Những nguyên tắc cơ bản (P.3)

Trước khi đầu tư vào doanh nghiệp và cổ phiếu thì chúng ta phải hiểu những kiến thức sau.


DOANH NGHIỆP CÓ 2 LOẠI VỐN

Để có thể hoạt động doanh nghiệp cần vốn. Về cơ bản, Doanh nghiệp có 2 loại vốn: Vốn vay (debt) và vốn của cổ đông (equity). Trên bảng cân đối tài sản thì vốn nằm bên phải và luôn phải cân bằng với giá trị tài sản của doanh nghiệp bên trái.

Nguồn vốn vay (debt) là nợ ngân hàng, trái phiếu doanh nghiệp, và một số loại nợ khác. Thông thường lãi suất của vốn vay thấp hơn lãi suất vốn chủ sở hữu (equity). Nhưng vốn vay là vốn cam kết. Doanh ngiệp phải trả đúng lãi suất và kỳ hạn.

Nguồn vốn chủ sỡ hữu (equity) là vốn góp của cổ đông và lợi nhuận giữ lại. Lãi suất của vốn cổ đông/chủ sở hữu, trung bình, cao hơn lãi suất của vốn vay. Tuy vậy vì cổ đông là chủ của doanh nghiệp nên lãi suất của cổ đông thì không cam kết. Doanh nghiệp lỗ thì cổ đông "đồng cam cộng khổ", doanh nghiệp lời thì cổ đông là người hưởng lợi chính.


DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN VIỆT NAM: VỐN VAY ĐANG NHIỀU HƠN VỐN CỔ ĐÔNG

Tổng số vốn cổ đông trên thị trường chứng khoán Việt Nam, còn thấp hơn khá nhiều so với tổng số tiền do hệ thống ngân hàng cho các doanh nghiệp vay. Điều này trái với thông lệ của các nước phát triển.

Người Việt Nam còn khá thận trọng "ăn chắc mặc bền" nên đa số muốn gửi ngân hàng hơn là đầu tư doanh nghiệp. Khi làm như vậy, người Việt đã bỏ qua cơ hội để sinh sôi nảy nở tiền của mình. Theo thống kê, trong thời gian dài thì tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp cao hơn khá nhiều so với lãi suất trung bình của ngân hàng, khoảng tù 1,8 lần – 5,6 lần, tùy thị trường.

Song song với việc phát triển các doanh nghiệp tư nhân, và việc hỗ trợ khởi nghiệp, Việt Nam cần "giáo dục’, khuyến khích người dân dư tiền thành các nhà đầu tư vào doanh nghiệp, chứ không chỉ là người gửi tiền vào ngân hàng. Khi đó người dân cũng được lợi, mà doanh nghiệp cũng có nhiều vốn hơn, kinh tế Việt Nam sẽ phát triển mạnh mẽ hơn.

Đầu tư dài hạn vào doanh nghiệp chưa niêm yết hay Mua cổ phiếu trên sàn chứng khoán - Những nguyên tắc cơ bản (P.3) - Ảnh 1.

LỢI NHUẬN CỦA VIỆC ĐẦU TƯ VÀO DOANH NGHIỆP

Khi đầu tư vào doanh nghiệp, nhà đầu tư sẽ được hưởng hai nguồn lợi nhuận:

1) Cổ tức được chia từ lợi nhuận của doanh nghiệp.

2) Chênh lệch giữa giá bán cổ phần và giá mua, khi kết thúc đầu tư.

Tài chính cá nhân sẽ có bài hướng dẫn việc tính tỷ suất lợi nhuận này.


CÁC HÌNH THỨC ĐẦU TƯ

Trường hợp 1

Nhà đầu tư (NĐT) là cổ đông chính, và nắm quyền làm chủ. Khi đó NĐT vừa là chủ doanh nghiệp (nhóm 3), vừa là nhà đầu tư (nhóm 4). Và có thể NĐT làm luôn giám đốc điều hành (nhóm 1). Trong trường hợp này NĐT là người quyết định cuộc chơi, là người quyết định chính về tỷ suất lợi nhuận và rủi ro trên số tiền đầu tư của mình.

Trường hợp 2

NĐT là cổ đông và không điều hành, của một doanh nghiệp chưa niêm yết trên sàn chứng khoán. Đầu tư dạng này thì lợi nhuận kỳ vọng cao và vì thế rủi ro cũng cao.

Trước khi quyết định đầu tư, NĐT cần phải hiểu rõ về năng lực và đạo đức của chủ doanh nghiệp, ban điều hành; nắm vững kết quả hiện nay và tiềm lực trong tương lai của doanh nghiệp.

Nếu không phải là những cổ đông đầu tiên được mua giá gốc 1.0 thì NĐT cần phải nắm cơ bản về định giá doanh nghiệp, trước khi mua với giá X chấm.

Trường hợp 3

Đầu tư dài hạn vào doanh nghiệp chưa niêm yết hay Mua cổ phiếu trên sàn chứng khoán - Những nguyên tắc cơ bản (P.3) - Ảnh 2.

NĐT mua cổ phiếu trên sàn chứng khoán.

Có hai loại NĐT chính trên sàn chứng khoán.

- Loại 1 là những người đầu tư ngắn hạn, còn được gọi là nhà đầu cơ, hay nhà kinh doanh. Họ đầu tư ngắn hạn, mua mua bán bán cổ phiếu trong thời gian ngắn, vài ngày, vài tuần, vài tháng. Có nhiều chiến lược đầu tư ngắn hạn: theo trend, theo thông tin, theo phân tích kỹ thuật, theo cảm giác chủ quan…

Đây là Zero-sum game, trò chơi có tổng bằng 0. Nghĩa là số tiền người thắng sẽ bằng số tiền người thua. Và vì cả hai bên phải đóng phí cho hệ thống, cho các công ty chứng khoán, nên thực tế thì nhà đầu tư ngắn hạn thua nhiều hơn thắng.

- Loại 2 là những nhà đầu tư dài hạn. Có nhiều trường phái đầu tư dài hạn, trong đó trường phái đầu tư giá trị của tỷ phú hàng đầu thế giới Warren Buffet là trường phái được giới đầu tư học hỏi và áp dụng nhiều nhất.

Vào những năm 2006 – 2008, nói đến đầu tư dài hạn thì thị trường Việt Nam sẽ cười. Ai cũng mong làm giàu nhanh. Mua một phát giá lên ngay, chứ công đâu mà chờ 10, 20 năm? Lúc đó thị trường hầu như không có nhà đầu tư dài hạn nào, ngoài các cổ đông sáng lập, HĐQT của các doanh nghiệp, và những nhà đầu tư mua nhầm cổ phiếu bị lỗ quá, nên chuyển qua "ôm" dài hạn.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã qua thời gian "hoang sơ", và bắt đầu trưởng thành. Ngoài những nhà đầu tư ngắn hạn, ắt hẳn đã xuất hiện những nhà đầu tư dài hạn, những nhà đầu tư tăng trưởng, những nhà đầu tư giá trị.

Trong những bài sau, "Tài chính cá nhân" sẽ đi chi tiết về cách xác định một cổ phiếu giá trị. Nắm vững những nguyên tắc lý thuyết, các nhà đầu tư có thể tự nghiên cứu để tìm ra sàn chứng khoán 10-15 cổ phiếu thích hợp với khẩu vị của mình. Bước kế tiếp là chờ thời gian để mua vào với giá hợp lý và giữ lâu dài.

Đó là một trong những kênh đầu tư giúp Nhà đầu tư đạt tỷ suất lợi nhuận 12%/năm - 15%/năm.

Bài viết nằm trong series "Quản trị tài chính cá nhân" thể hiện quan điểm của tác giả Lâm Minh Chánh - Giám đốc Trường Quản Trị Kinh Doanh BizUni. Mời độc giả đón đọc phần tiếp: Tại sao người chơi Casino và người trading, thua nhiều hơn thắng?

Lâm Minh Chánh

Theo Trí Thức Trẻ

Cùng chuyên mục
XEM

NỔI BẬT TRANG CHỦ

Giữa đại dịch Covid-19 vẫn gọi được vốn hơn 1 triệu USD, startup eDoctor tham vọng trở thành "trợ lý sức khỏe" của người dân Việt Nam

Theo Co-founder Huỳnh Phước Thọ, với những tiến bộ của công nghệ và kinh nghiệm mà eDoctor tích lũy suốt hơn 6 năm; hiện việc khám bệnh từ xa/khám tổng quát tại nhà là hoàn toàn khả thi – hiệu quả. Những thành quả của những mô hình tương tự khiến họ rất tự tin vào thành công của mình.

Cựu nhân viên Google trở thành người giàu thứ 3 Trung Quốc nhờ website mua chung

Trở thành người giàu thứ 3 Trung Quốc ở tuổi 40, Zheng Huang hiện 'ngồi cùng mâm' với Jack Ma.

Đại chiến gà rán: Câu chuyện vươn lên thoát nghèo, cáng đáng cả gia đình, tạo dựng đế chế kinh doanh khổng lồ của 2 người phụ nữ nhập cư

Hai thương hiệu gà rán nổi tiếng thế giới của Mỹ đều bắt đầu từ hai phụ nữ nhập cư sống cách nhau vài căn nhà, đều phải bươn chải sau khi chồng gặp nạn.

Đọc thêm