Hiểu tất tần tật về đạo đức học qua 3 gạch đầu dòng, đã làm người thì ai cũng nên biết

14/12/2017 09:04 AM | Quản trị

Nhiều người chưa hiểu được sâu xa về đạo đức học để rồi không biết mình có vi phạm đạo đức hay không.

Hiểu tất tần tật về đạo đức học qua 3 gạch đầu dòng, đã làm người thì ai cũng nên biết

1. Đạo đức không xác định

Đạo đức thay đổi theo thời gian, địa lý, văn hoá, tôn giáo... nên không thể có một chuẩn chung cho tất cả mọi người. Ví dụ, bây giờ chúng ta có thể dễ dàng đồng ý với nhau là sử dụng, buôn bán nô lệ là vi phạm đạo đức. Tuy nhiên, hơn 100 năm trước, nội chiến nước Mỹ diễn ra giữa hai miền nam bắc chỉ vì vấn đề nô lệ. Miền bắc hô hào giải phóng nô lệ vì nô lệ cũng là con người. Miền nam quyết tâm chống lại vì nô lệ là tài sản của họ.

Một ví dụ khác, thời phong kiến vẫn quan niệm rằng "đàn ông năm thê bảy thiếp". Nhưng thời nay, đa thê là vi phạm pháp luật của Việt Nam. Nhưng cũng có một số điều mang tính phổ quát, thường được chấp nhận xuyên suốt lịch sử ở mọi nơi như nói dối là không tốt, trộm cắp là hành vi xấu... Tóm lại, không có một quy chuẩn đạo đức thống nhất nên đạo đức của tôi khác với đạo đức của bạn.

2. Ba trường phái đạo đức

a. Thuyết Vị Lợi (Utilitarianism): Đạo đức là hành động để đạt được kết quả tốt nhất, lớn nhất. Tức là, bạn nên giết 1 người (thậm chí người đó vô tội) để cứu 10 người. Bật mí, thầy giáo dạy môn Đạo Đức của tôi đã từng phải hối lộ để nhận được visa sớm cho kịp lịch dạy học ở Việt Nam.

b. Đạo Nghĩa Luận (Deontology): Bạn nên tuân thủ nghĩa vụ và pháp luật. Thuyết này khác với thuyết vị lợi ở điểm bạn không nên vi phạm quyền lợi chính đáng của một người, để làm lợi cho nhóm người rất lớn khác. Nghĩa là bạn không nên cưỡng chế di dời nhà của 1 người, để xây một cái cầu phục vụ lợi ích của 5 triệu người.

c. Luân Lý Luận (Virtue): Bạn nên làm gì để thành con người hoàn thiện hơn, tốt hơn, "sống tốt đời, đẹp đạo". Ví dụ, nếu một kẻ khủng bố cảm tử liều chết khiến hắn cảm thấy mình là con chiên ngoan đạo hơn, tốt hơn, đến gần với Chúa hơn thì đó là đạo đức của hắn (tôi không khuyến khích nhé).

3. Xác định hành động có đạo đức hay không?

Có rất nhiều cách để xem hành động của mình có vi phạm đạo đức hay không. Tôi chỉ gợi ý một cách dưới đây. Trước khi hành động, bạn hãy tự hỏi mình 8 câu hỏi chính (8KQ).

- Công bằng: Làm sao tôi có thể hành xử công bằng và cân bằng các lợi ích hợp pháp?

- Kết quả: Kết quả ngắn hạn và dài hạn cho tôi và tất cả mọi người là gì?

- Trách nhiệm: Trách nhiệm và nghĩa vụ trong trường hợp này là gì?

- Nhân cách: Hành động nào thể hiện rõ nhất bản thân tôi và người tôi muốn trở thành?

- Tự do: Hành động nào tôn trọng tự do, quyền tự do của mọi người?

- Thấu cảm: Tôi sẽ làm gì nếu tôi thực sự quan tâm tới mọi người?

- Quyền lực: Quyền lực hợp pháp (luật, tôn giáo,...) gì được kỳ vọng ở tôi?

- Điều đúng đắn: Những điều đúng (luật, xã hội,...) gì được áp dụng tại đây?

Sau khi trả lời đủ 8 câu hỏi này, tôi nghĩ bạn sẽ hiểu sâu sắc hơn về hành động của mình dưới khía cạnh đạo đức.

Hãy thoải mái trao đổi, thắc mắc! Nếu các bạn ủng hộ mạnh mẽ, tôi sẽ viết chi tiết về cách sử dụng 8 câu hỏi (8KQ) này ở bài viết tiếp theo.

Vũ Minh Trường

Theo Nhịp Sống Kinh Tế

Cùng chuyên mục
XEM

NỔI BẬT TRANG CHỦ

IKEA vào Việt Nam: Người tiêu dùng vỗ tay ăn mừng, các doanh nghiệp đối thủ thận trọng, thị trường nội thất trong nước liệu có chao đảo?

Viễn cảnh IKEA vào Việt Nam khiến nhiều người dùng hân hoan nhưng đây sẽ là mối lo của các doanh nghiệp, thương hiệu khác.

Câu chuyện kinh doanh

Chuyện sinh viên ĐH Kinh tế Quốc dân xử lý dữ liệu tốt hơn ĐH Bách Khoa và điểm yếu của ngành mà trả lương tới 7.000 USD/tháng vẫn không kiếm được người

Khi xây dựng team Engineer - AI và Data Analytics, Startup Beeketing phát hiện ra rằng một cựu sinh viên ĐH Kinh tế Quốc dân khi được đào tạo thêm về Engineering và lập trình có thể tạo ra được hệ data và xây rất nhanh, nhanh hơn cả các kỹ sư tốt nghiệp từ ĐH Bách Khoa. Các sinh viên được đào tạo thuần về khoa học dữ liệu thường thiếu kiến thức về kinh tế, kinh doanh. Họ có thể đưa ra một sơ đồ AI nhưng lại không thể phân tích được phương thức này tốt cho DN như thế nào...

Thử thách #10yearschallenge với tỷ phú Việt và các vị Shark quyền lực: Người trẻ mãi không già, người "nâng tầm" dung mạo

Thử thách 10 năm nhìn lại đang gây khuynh đảo mạng xã hội và cùng nhìn lại thời gian 10 năm trước của những tên tuổi nối tiếng trong giới doanh nhân Việt Nam.

Công việc phần lớn tỷ phú và triệu phú làm trước khi giàu

Kỹ năng bán hàng là nhân tố giúp nhiều người nổi tiếng và lãnh đạo doanh nghiệp thành công.

Đọc thêm