Bài 1: Cửa hẹp khó lách

Trong những năm gần đây, kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và Thái Lan tăng lên mạnh mẽ. Việt Nam được xếp thứ 5 trong số các quốc gia ASEAN xuất khẩu sang Thái nhưng so với lượng hàng nhập khẩu từ nước này thì vẫn còn kém xa. Với các doanh nghiệp (DN) ở quy mô nhỏ của Việt Nam, việc chinh phục được thị trường cao hơn một bậc này là điều hết sức khó khăn.

Theo nhiều nhận định, lũ lụt nghiêm trọng sẽ ảnh hưởng nặng nề tới khả năng sản xuất của nhiều mặt hàng chủ lực của Thái Lan, từ ô tô, may mặc đến xuất khẩu gạo. Nhưng nhu cầu tiêu dùng từ chính thị trường Thái có đang đặt ra điều kiện hiếm hoi để Việt Nam tranh thủ củng cố khả năng xuất khẩu vào thị trường Thái Lan?

Trong khi hàng Thái Lan tràn ngập Việt Nam thì cơ hội cho Việt Nam ở chiều ngược lại rất hiếm hoi. Bởi vì, dù kim ngạch xuất khẩu có tăng nhưng hàng của Việt Nam qua Thái chủ yếu chỉ là hàng thô, nguyên nhiên liệu sản xuất nên việc tìm được chỗ đứng cho DN ở thị trường này là hết sức khó khăn.

Trong khi hàng Thái Lan tràn ngập Việt Nam thì cơ hội cho Việt Nam ở chiều ngược lại rất hiếm hoi. Bởi vì, dù kim ngạch xuất khẩu có tăng nhưng hàng của Việt Nam qua Thái chủ yếu chỉ là hàng thô, nguyên nhiên liệu sản xuất nên việc tìm được chỗ đứng cho DN ở thị trường này là hết sức khó khăn.

Nghịch lý tăng trưởng

Theo thống kê của Trung tâm Thông tin và Công nghệ Truyền thông thuộc Bộ Thương mại Chính phủ Hoàng gia Thái Lan, kim ngạch thương mại giữa Thái Lan và Việt Nam trong 9 tháng đầu năm nay là 7.048 triệu USD, tăng 37,22% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong đó, xuất khẩu từ Thái Lan đạt 5.504 triệu USD (tăng 33,79%) và nhập khẩu từ Việt Nam đạt 1.544 triệu USD (tăng 51%).

Trong những năm qua, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam tăng mạnh. Nếu như năm 2009, tổng trị giá hàng Việt Nam xuất khẩu sang Thái đạt 1.385 triệu USD thì đến 2010 đã tăng lên 1.400 triệu USD và năm 2011 dự kiến sẽ đạt mức 2.000 triệu USD.

Hiện Việt Nam được xếp thứ 5 trong số các quốc gia ASEAN xuất khẩu sang Thái và đứng đầu về mức tăng trưởng xuất khẩu vào thị trường Thái. Trong 9 tháng đầu năm nay, mức tăng trưởng hàng xuất khẩu của Việt Nam vào Thái đạt 51%.

Còn theo văn phòng Thương vụ Đại sứ quán Việt Nam tại Bangkok, đến thời điểm này, đã có một số công ty và DN Việt Nam đầu tư, mở văn phòng đại diện tại Thái Lan. Một số DN có thể điểm mặt như Hoàng Anh Gia Lai, Thiên Long, Trung Nguyên đã đưa sản phẩm, thậm chí là mở văn phòng đại diện tại nước này.

Tuy nhiên, số lượng những DN xuất hiện tại Thái đã tăng lên nhưng đa phần sản phẩm xuất khẩu theo dạng hàng thô, nguyên liệu sản xuất là chính. Các mặt hàng chính Việt Nam xuất sang Thái Lan, gồm dầu thô, than đá, cao su, xăng dầu, sắt thép, hóa chất...

Ngược lại, Việt Nam nhập khẩu của Thái Lan các mặt hàng đồ điện gia dụng, máy móc, sắt thép, hóa chất, ô tô và phụ tùng thay thế, xe máy và phụ tùng xe máy...

Vừa có chuyến làm việc tại Thái Lan hai tuần với một đối tác Anh, ông Nguyễn Đức Huệ, Giám đốc Công ty Phân phối Sao Việt lấy làm buồn vì “chẳng thấy bóng dáng của hàng Việt”.

“Trong 4 siêu thị lớn tại Bangkok mà ông khảo sát trong chuyến đi ấy không hề thấy bất cứ sản phẩm nào “made in Vietnam”. Trong khi đó, “phải công nhận rằng, sản phẩm Thái Lan có bao bì, chất lượng đẹp hơn rất nhiều so với hàng Việt”, ông Huệ khẳng định.

Không một khe hở

Lũ lụt nghiêm trọng mới diễn ra khiến nhiều ngành sản xuất tại Thái Lan đình trệ. Nhiều DN Việt Nam cũng muốn nhân hoàn cảnh này để tìm cách đưa hàng hóa Việt Nam vào Thái.

Tuy nhiên, “rất khó để chen chân” là nhận xét chung của các DN đang tìm kiếm cơ hội để đầu tư vào thị trường này. Thị trường Thái Lan tuy không lớn nhưng đã có rất nhiều tập đoàn đa quốc gia đầu tư nên sản phẩm của Việt Nam không theo kịp.

Có thể nói, trong tất cả các nước Đông Nam Á, sản phẩm của Thái Lan tốt nhất cả về chất lượng sản phẩm cho đến mẫu mã bao bì.

Bà Pranomsri SormkunNgoen - Lãnh sự Thương mại Thương vụ Tổng lãnh sự quán Thái Lan tại TP.HCM:
Cơ hội tốt để Thái Lan làm quen với hàng hóa Việt Nam

Hiện nay, cảng Klong Toey (Bangkok) đã ngừng dịch vụ vận chuyển hàng hóa nhập khẩu từ ngày 25/10 và vẫn chưa có thông báo khi nào sẽ mở cửa tiếp nhận hàng hóa trở lại. Tình hình lũ lụt ở nhiều nơi, kể cả miền Trung và Bangkok, làm cho các doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa theo hình thức container không thể lấy hàng được và hàng hóa hiện đang bị kẹt ở cảng lên đến 10.000 TEU trên tổng số lượng hàng hóa có thể chứa là 11.500 TEU.

Ngoài ra, lũ lụt tại Campuchia và Thái Lan cũng khiến cho việc giao thông vận chuyển hàng hóa bằng đường bộ khó khăn và gián đoạn, do vậy có khả năng các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang Thái Lan theo container đường biển hay bằng xe tải sẽ gặp khó khăn trong giai đoạn hiện nay.

Lũ lụt làm cho Thái Lan bị khan hiếm các mặt hàng nhu yếu phẩm như nước uống, trứng, cá hộp, giấy vệ sinh và thuốc trị bệnh. Trong tình hình khẩn cấp, giải pháp nhập khẩu hàng chủ yếu từ Malaysia là tốt nhất vì Thái Lan và Malaysia có biên giới chung và có mức thuế nhập khẩu nhiều mặt hàng là 0%.

Sau khi nước lũ rút, nhu cầu về các mặt hàng vật liệu xây dựng, sửa chữa nhà cửa bị hư hại sẽ tăng lên, những mặt hàng xa xỉ sẽ giảm xuống vì người dân bị thiệt hại do lũ muốn dùng tiền để phòng lũ lụt và sửa chữa những phần bị hư hại. Nhưng nhu cầu của những mặt hàng thiết yếu cho cuộc sống chắc vẫn sẽ cao. Những mặt hàng cần thiết lúc đó là nước uống, thực phẩm đóng hộp, trứng gia cầm, mì ăn liền, cá hộp, muối, thuốc và dược phẩm, giống gia cầm - gia súc, giấy vệ sinh, máy bơm nước.

Theo ông Huệ, hiện nay, tại Thái cũng đã có một vài công ty Việt Nam đặt văn phòng đại diện tại Thái. Tuy nhiên, sản phẩm chỉ có thể tiếp cận nhỏ, lẻ ở kênh truyền thống.

Trong khi đó, thế mạnh của hệ thống phân phối của nước này nằm ở kênh hiện đại. Tại Bangkok, 70% doanh thu ngành bán lẻ đều thuộc về kênh hiện đại mà cụ thể là các siêu thị và cửa hàng tiện lợi nhưng hàng Việt không vào được vì chất lượng chưa đáp ứng được yêu cầu của đại đa số người tiêu dùng nước này.

Cùng quan điểm này, ông Trịnh Chí Cường, Tổng giám đốc Công ty Đại Đồng Tiến, cho rằng, thị trường Thái Lan đi trước Việt Nam khá xa.

Hiện nay, dân trí tuy không cao hơn Việt Nam nhưng nhận thức về thương hiệu của họ rất tốt nên những thương hiệu của Việt Nam rất khó để chen chân.

Khai thác thì trường này phải làm theo cách của người có tiền, bài bản và chiến lược. Gần đây, các DN xuất khẩu cho các nước châu Âu, Mỹ đang chậm lại nên quay lại thị trường gần như Thái Lan, Lào, Campuchia, Malaysia...

Còn theo ông Phạm Xuân Hồng, Tổng giám đốc Công ty May Sài Gòn 3, thị trường may mặc của Thái dường như không chấp nhận hàng Việt vì ngành may mặc của họ quá mạnh.

Người tiêu dùng Thái hoặc là dùng đồ hiệu hoặc là dùng hàng trong nước sản xuất. “Hàng Việt Nam hiện nay không thể cạnh tranh được với hàng Thái từ chất liệu, kiểu dáng cho đến giá cả...

Với hàng bình dân, DN không thể cạnh tranh với hàng Trung Quốc trên đất Thái còn hàng cao cấp thì cũng khó trụ được bởi hàng hiệu bán đầy rẫy ở đây.

Trong khi đó, hàng Việt Nam gọi là cao cấp nhưng cũng chưa là gì so với các nước. Nếu bán giá cao thì không ai mua còn bán giá thấp chỉ có nước lỗ”, ông Hồng nói. Đó là lý do, dù đã đưa hàng xuất đi các nước từ Đài Loan, Hồng Kông, Hàn Quốc, Nhật... nhiều năm nay nhưng Sài Gòn 3 vẫn chưa thể tiếp cận thị trường Thái Lan.

Cũng như Sài Gòn 3, ông Võ Văn Đức Bảy, Giám đốc Công ty Nhựa Chợ Lớn, thú nhận đã nghiên cứu, khảo sát thị trường Thái Lan khá kỹ nhưng vẫn chưa thể đưa hàng vào nước này.

Lý do mà Nhựa Chợ Lớn không thể đưa hàng vào thị trường này vì “hàng hóa của họ khá tốt. Hơn nữa, nguồn cung trong nước của Thái lan dường như đã đủ cho nhu cầu tiêu dùng của họ”, ông Bảy nhận xét.

Có lẽ, những yếu tố trên cũng là nguyên nhân kiến dự án thâm nhập thị trường Thái Lan của Tổng công ty May Việt Tiến vẫn chưa thực hiện được.

Năm 2009, khi đưa hàng vào thị trường Campuchia, Công ty Việt Tiến đã công bố sẽ tiếp tục tiến vào thị trường các nứơc ASEAN như Lào, Thái Lan, Myanma, Malaysia, Sigapore... rồi sau đó đến Trung Quốc.

Thế nhưng, thị trường Lào và Campuchia đã có tổng đại lý của DN này và thị trường Trung Quốc cũng đã khai thác thì đến nay, sau hai năm triển khai, thị trường Thái Lan “vẫn đang tiến hành” như lời ông Phan Văn Kiệt, Phó tổng giám đốc Tổng công ty May Việt Tiến, cho biết. Trong khi đó, thị trường Trung Quốc đã được DN này khai thác.

Ông Bảy cho rằng, trong thời điểm này, việc đưa hàng vào Thái dễ hơn vì hàng hóa khan hiếm do nhiều nhà máy đóng cửa do lũ lụt nhưng chỉ là đường ngắn hạn. Kinh doanh thì phải tính đường dài, phải có chiến lược bài bản cộng với việc nâng cao chất lượng sản phẩm.

Bà Pranomsri Sormkun Ngoen, Lãnh sự Thương mại Văn phòng Thương vụ Tổng lãnh sự quán Hoàng gia Thái Lan tại TP.HCM, cho biết, lũ lụt làm cho Thái Lan bị khan hiếm các mặt hàng nhu yếu phẩm như nước uống, trứng, cá hộp, giấy vệ sinh và thuốc trị bệnh.

Những mặt hàng cần thiết lúc đó là nước uống, thực phẩm đóng hộp, trứng gia cầm, mì ăn liền, cá hộp, muối, thuốc và dược phẩm, giống gia cầm - gia súc, giấy vệ sinh, máy bơm nước.

Các DN Việt Nam muốn tăng cường xuất khẩu sang Thái Lan cần thông qua Văn phòng Thương vụ Đại sứ quán Việt Nam tại Bangkok để tìm hiểu về các DN kinh doanh nhập khẩu và phân phối tại Thái có nhu cầu nhập khẩu hàng hoá từ Việt Nam hoặc có thể đưa thông tin quảng cáo của mình trên trang web: www.thaitrade.com.

Để thâm nhập tốt vào thị trường Thái, lời khuyên cho các DN Việt Nam nên tập trung vào hệ thống phân phối bằng cách tham gia hội chợ thương mại tại Thái và quảng bá những sản phẩm của DN đến các nhà phân phối.

Tập hợp nhóm những mặt hàng mà Việt Nam có thế mạnh, thuê những gian hàng tại siêu thị để trưng bày và quảng bá sản phẩm cũng là cách tốt nhất để người tiêu dùng Thái biết đến hàng Việt Nam.


Theo HỒNG NGA - MINH HÀO
Doanh nhân Sài Gòn