Doanh số xuất khẩu của ngành nhựa bằng khoảng 1/3 so với doanh số nhập khẩu nguyên liệu và kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu năm ngoái ước chừng 4 tỷ USD. Nếu không chủ động được nguồn nguyên liệu, ngành nhựa Việt Nam chủ yếu vẫn chỉ được biết đến là một ngành kỹ thuật gia công chất dẻo. 


Lock&Lock: Khóa cao và khóa thấp

Mải mê với thị trường túi nhựa, vận chuyển đóng gói, nhựa công nghiệp..., các "đại gia" trong lĩnh vực nhựa gia dụng Việt Nam như Đại Đồng Tiến, Duy Tân, Nhựa Ngọc Nghĩa đều không thể nghĩ Lock&Lock có thể bành trướng thị trường nhanh đến vậy.

Lock&Lock vừa khai trương cửa hàng thứ 19 tại Việt Nam và cũng là cửa hàng lớn nhất tại khu vực TP.HCM với diện tích lên đến 500m2 tại Trung tâm Thương mại Vincom Eden A (Q.1, TP.HCM).

Sự ra mắt hoành tráng của thương hiệu Hàn Quốc này càng khẳng định ưu thế của các thương hiệu ngoại trong thị trường nhựa gia dụng Việt Nam.

Đánh vào tâm lý xem trọng sức khỏe và sự an toàn của người tiêu dùng, hai năm trở lại đây, Lock&Lock và nhiều nhà sản xuất ngoại trong ngành nhựa gia dụng lần lượt tung ra thị trường những sản phẩm "xanh" như hộp bảo quản thực phẩm với ưu thế mới: giữ thực phẩm tươi lâu, ngăn ngừa sự thoát vitamin và chất dinh dưỡng, ngăn mùi hiệu quả, siêu bền, kín nước, không phát sinh chất độc hại...

Lock&Lock dù đi sau nhưng lại vượt trội trong hệ thống phân phối khi đã xây dựng được 300 kênh bán hàng bao gồm siêu thị, trung tâm thương mại, bán hàng qua truyền hình...

Không chỉ có Lock&Lock, trên thị trường đang xuất hiện ngày càng nhiều các mặt hàng nhựa gia dụng cao cấp như: Biokips (Công ty Komax Việt Nam), BioZone (Công ty TNHH HomeTech), Incense...

Tùy theo số lượng sản phẩm cũng như thương hiệu mà mức giá của các hãng ngoại đưa ra cao hơn gần chục lần so với những sản phẩm nhựa đơn thuần đang bày bán trên thị trường.

Ý định ban đầu của Lock&Lock khi đầu tư nhà máy tại Việt Nam là nhằm xuất khẩu sang các thị trường khác. Nhưng nhận thấy sức tiêu thụ ở Việt Nam lớn nhất, nên hãng này đã chọn đầu tư cả nhà máy lẫn hệ thống phân phối tại Việt Nam.

Theo đó, hãng đã tiến hành đầu tư nhà máy sản xuất tại Khu công nghiệp Nhơn Trạch 5 (Đồng Nai), với tổng vốn đầu tư trên 60 triệu USD.

Đầu năm 2011, Lock&Lock lại tiếp tục đầu tư 75 triệu USD vào việc xây dựng nhà máy sản xuất thủy tinh chịu nhiệt tại Khu công nghiệp Mỹ Xuân A2 (Bà Rịa - Vũng Tàu).

Theo những nghiên cứu gần đây của Công ty Nghiên cứu thị trường Fredonia Group (Mỹ), nhu cầu về hộp bảo quản thực phẩm (nói chung) trên thế giới giai đoạn 2011-2013 dự đoán tăng 3,8%/năm và đạt 124 tỷ USD vào năm 2013.

Những nhân tố tác động đến sự tăng trưởng này chủ yếu do sự tăng trưởng về sản xuất thực phẩm trên toàn cầu, trong đó người tiêu dùng có xu hướng chọn thực phẩm đóng gói sẵn.

Trong khi đó, số doanh nghiệp tham gia trong phân ngành nhựa gia dụng cao cấp rất ít, đếm trên đầu ngón tay và sự đầu tư còn quá manh mún.

Theo thống kê từ Bộ Công Thương, ngành nhựa hiện có khoảng 1.200 doanh nghiệp tham gia sản xuất, trong đó nhựa bao bì hiện có thị phần lớn nhất (39%), nhựa xây dựng (21%), nhựa kỹ thuật (19%) và nhựa gia dụng (21%).

Phân khúc hộp bảo quản thực phẩm chỉ là ngách rất nhỏ trong rất nhiều sản phẩm gia dụng nên ít được chú trọng.

Nhưng rõ ràng, sự bành trướng của Lock&Lock tại Việt Nam trong thời gian ngắn cho thấy dường như các doanh nghiệp nhựa trong nước đã bỏ qua một cơ hội lớn trong mảng nhựa gia dụng.

Vững giá rẻ, yếu cao cấp

Trong khoảng 5 năm trở lại đây, ngành hàng gia dụng Việt Nam đã có những bước tiến, nhất là những cải tiến về kiểu dáng, mẫu mã, chất lượng. Đặc biệt là khi các sản phẩm cùng loại giá rẻ của Trung Quốc bị người tiêu dùng tẩy chay vì có thể gây nguy hại cho sức khỏe.

Vì thế, các sản phẩm gia dụng "made in Việt Nam" ngày càng lấn sân và chiếm thị phần rộng lớn hơn. Bà Dương Thị Quỳnh Trang, Giám đốc Đối ngoại Hệ thống siêu thị Big C, cho biết, tại Big C, tỷ lệ hàng gia dụng do doanh nghiệp trong nước sản xuất không ngừng tăng lên, hiện chiếm khoảng 85%.

Đặc biệt, trong một số dòng sản phẩm, hàng Việt Nam chiếm gần như tuyệt đối. Chẳng hạn, trong dòng hàng nhựa gia dụng, tỷ lệ hàng Việt chiếm đến 90% (nhựa Đại Đồng Tiến, Duy Tân).

Tại các chợ và cửa hàng bán lẻ, hàng gia dụng bằng nhựa trong nước cũng đã có sự thay đổi. Trước đây, nhóm hàng này bị chiếm lĩnh bởi hàng xuất xứ từ Thái Lan, Trung Quốc hoặc hàng nhựa tái chế trong nước không rõ nguồn gốc, nhưng nay, hàng nhựa gia dụng trong nước có thương hiệu đang chiếm lĩnh thị trường.

Tuy đứng vững ở phân khúc giá rẻ nhưng sự xuất hiện của những thương hiệu cao cấp như Lock&Lock khiến các doanh nghiệp trong nước cũng bắt đầu phải thay đổi.

Điển hình là Công ty CP Đại Đồng Tiến đã kịp thời tung ra thị trường sản phẩm hộp nhựa gia dụng "xanh" Sina với công nghệ Nano Silver bảo quản thực phẩm tươi lâu hơn, không bị thay đổi chất, không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố môi trường và đặc biệt là diệt khuẩn, khử mùi hoàn toàn với mức giá khá cạnh tranh trên thị trường.

Tiếp đến là Nhựa Tân Lập Thành cũng mới tung ra bộ sản phẩm Happy Lock theo công nghệ "xanh"...

Tuy nhiên, các dòng sản phẩm này đang khá vất vả cạnh tranh trên thị trường vì mẫu mã không thay đổi, ngân sách quảng bá, marketing thấp.

Rượt đuổi trong thế yếu

Bên cạnh đó, khảo sát tại các siêu thị tại TP.HCM cho thấy, hàng nhựa gia dụng cao cấp của Việt Nam hiện rất ít. Nghịch lý là hàng cao cấp Việt Nam bán đắt hơn hàng nhập của Nhật, Thái Lan.

Đại gia nhựa gia dụng Việt
Hàng nhựa Việt Nam hiện nay chỉ đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng cho các gia đình ở nông thôn. Nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh đối với các dòng sản phẩm nhựa gia dụng cao cấp, cơ sở đang chuyển hướng đầu tư thiết bị, công nghệ để sản xuất dòng hàng đa năng.

Ước tính, vốn đầu tư ở mức vài tỷ đến vài chục tỷ đồng, gấp ba chi phí đối với sản xuất thủ công, nhưng dường như cũng không theo kịp các nhà đầu tư nước ngoài.

Theo ông Trịnh Chí Cường, Tổng giám đốc Công ty CP Nhựa Đại Đồng Tiến, ngay như sản phẩm Sina ra đời cùng thời điểm Lock&Lock đầu tư mạnh vào Việt Nam, thì Sina vẫn không phải là sản phẩm chiến lược mà Đại Đồng Tiến muốn cạnh tranh với Lock&Lock.

Tuy nhiên, Đại Đồng Tiến cũng đã có nhà máy với quy mô 64.000m2 tại tỉnh Đồng Nai, chủ yếu sản xuất theo yêu cầu về sản phẩm cho y tế (chất lượng cao) và thực phẩm. Tương tự, Duy Tân hiện vẫn sản xuất những dòng sản phẩm mang tính đại trà, số lượng nhiều và bán với giá rẻ.

Về mặt công nghệ, thiết kế cũng như nghiên cứu sản xuất, Duy Tân hoàn toàn có thể tung ra những loại sản phẩm nhựa gia dụng cao cấp hơn nữa. Tuy nhiên, Duy Tân cũng như nhiều thương hiệu Việt Nam vẫn chưa dám bán với giá cao để cạnh tranh với hàng ngoại.

Ông Nguyễn Quang Sơn, Giám đốc Marketing Công ty CP Nhựa Duy Tân, chia sẻ: "Mặt hàng hộp nhựa bảo quản thực phẩm chủ yếu dành cho nhu cầu cao cấp và ưu thế thuộc về doanh nghiệp nước ngoài. Doanh nghiệp trong nước vẫn tập trung khai thác ở phân khúc sản phẩm cấp trung và cấp thấp".

Trong khi đó, theo ông Shin Don Hoon, Tổng giám đốc Lock&Lock Viet Nam, doanh thu của Lock&Lock tại thị trường Việt Nam giai đoạn 2008 - 2011 đã đạt được 10,8 triệu USD.

Hằng năm, Lock&Lock đầu tư hơn 5% trên tổng doanh thu toàn cầu cho nghiên cứu và phát triển nhằm phát triển nhiều dòng sản phẩm tốt và tiện ích hơn. Theo đó, cứ 1 ngày sẽ có 2 sản phẩm được phát triển và đưa ra thị trường.

Từ sản phẩm hộp đựng thực phẩm, Lock&Lock đang mở rộng ra các sản phẩm nhựa khác như khay, bình nước, muỗng..., cho thấy "sự lấn sân" ngày càng rộng của thương hiệu Hàn Quốc này.

Công ty Nhựa Thái Lan The Nawaplastic Industries (Saraburi) Co., Ltd. đã bỏ tiền mua một lượng cổ phần lớn của 2 doanh nghiệp lớn ngành nhựa Việt Nam: nhựa Tiền Phong và nhựa Bình Minh ở thời điểm giá chứng khoán xuống thấp.

The Nawaplastic Industries (Saraburi) Co., Ltd. là công ty thành viên của Nawaplastic - một công ty của Thái Lan chuyên về sản xuất ống nhựa PVC. Nawaplastic được thành lập từ năm 1970.

Công ty này có mục tiêu mở rộng thị phần và chiếm lĩnh thị trường ở nhiều nước châu Á ngoài Thái Lan.

Theo báo chí Thái Lan, cùng với Nawaplastic, nhiều doanh nghiệp nhựa Thái Lan cũng quan tâm đến việc đầu tư vào thị trường Việt Nam để mở rộng thị trường tiêu thụ tại đây.

Sự đầu tư của Lock&Lock quả là xa tầm với của các doanh nghiệp trong nước, bởi quy trình phát triển sản phẩm mới của doanh nghiệp trong nước tối thiểu mất vài tháng mới có thể hoàn tất.

Sự phát triển của các doanh nghiệp nhựa trong nước vốn mang nặng tính tự phát, chủ yếu đầu tư vào ngành hàng đơn giản, đòi hỏi nhiều lao động song lợi nhuận lại ít.

Với thực trạng này, nếu không có những chuyển hướng cụ thể, phần lớn các doanh nghiệp trong ngành nhựa khó có vị trí ổn định trong tương lai.

"Muốn phát triển mạnh cần đầu tư chất xám (năng lực sản xuất, tạo ra cái gì cho riêng mình và ứng dụng trên toàn cầu), Chính phủ nên có những trung tâm nghiên cứu, cơ sở hành lang pháp lý... hỗ trợ, sâu sát với nhu cầu doanh nghiệp", ông Trịnh Chí Cường góp ý về đường hướng phát triển của doanh nghiệp nhựa Việt Nam.


Theo NGUYỄN HẰNG - PHAN LÊ 
Doanh nhân Sài Gòn